Команда
Контакти
Про нас

    Головна сторінка


Білорусь на шляху сістимних пераутваренняў. Палітика Перабудови





Скачати 20.21 Kb.
Дата конвертації13.08.2019
Розмір20.21 Kb.
Типреферат

Беларуская i дзяржаўни унiверсiтет

Гістарични факультет

Кафедра гiсториi Беларусi старажитнага годині i сяреднiх вякоў

Реферат па теме: Білорусь на шляху сістимних пераутваренняў. Палітика Перабудови

Падрихтаваў:

студент 5 курсу, 2 групи

Трафімаў Ж.К.

Мiнск 2010


У сяредзіне 80-х гадоў Білорусь уступіла ў перияд радикальних сацияльна-палітичних пе-раўтваренняў. Кризісния з'явились ў жицці савецкага грамадства Хутка нарасталі. Перад Вишейшая партийним и дзяржаўним кіраўніцтвам паўстала завдання спиніць розпад сістеми сациялізму.

У сакавіку 1985 р пасли смерці К.У. Чарненкі генеральним сакратаром ЦК КПРС биў Абрау М. С. Гарбачоў. У сваім виступленні на красавіцкім (1985 г.) Пленумі ЦК КПРС ен аб'явіў аб планах реформ усебаковага абнаўлення грамадства. У гарбачоўскай адміністрациі адсутнічала распрацаваная канцепция таго, што треба було зрабіць. Таму примаемия рашенні НЕ накіроўвалі працеси, якія адбиваліся ў грамадстве, а ў большасці випадкаў ішлі за ІМІ. Гета Тлумачі запозненасцю реформ, глибінёй кризісу, Які ахапіў усю сістему.

Асноўная ідея канцепциі "паскарення сацияльна-еканамічнага развіцця краіни" напачатку була разлічана на Хуткі ўздим еканомікі за кошт пераразмеркавання фінансавих сродкаў и Нова структурнай палітикі. Гета биў НЕ нейкі нові метад, з дапамогай якога планавалася вирашиць наспеўшия праблєми, а своеасаблівае спалученне приёмаў, якія неаднойчи викаристоўваліся ў папяреднія годинник.

Винікі 1985 р паказалі, што адміністрацийния заходи ў еканоміци вирашиць впоратися не могуць. Таму на XXVII з'ездзе КПРС, Які адбиўся ў лютим 1986 р прийшлі та вис нові, што канцепцию паскарення треба скіраваць и на грамадскія адносіни. З'езд зацвердзіў нову Праграму партиі, у якой замести палаженняў аб пабудове камунізму, биў абве-шчани курс на ўдасканальванне сациялізму. Була зацвер-джана стратегічная Мета і 2000 р падвоіць еканамічни патенциял, а таксамо кожнай сям'і Даць асобную Кватера. Для вирашення гетих завдань планавалася пераадолець причини, якія стримлівалі динамічнае развіццё еканомікі, павесці рашучую барацьбу з бюракратизмам и іншимі негатиўнимі з'явамі. У студзені 1987 р адбиўся Пленум ЦК КПРС, на якім канстатавалася паширенне кризісних з'яў у грамадстве и виявив рашучасць каманди М.С. Гарбачова прадоўжиць пераўтваренні, якія цяпер атрималі назви "курс на перабудову". Була виявив думка аб неабходнасці ўдасканальвання сациялізму з дапамогай широкіх працоўних мас, інтенсіфікациі еканомікі на падставе дасягненняў навукі и технікі. Стрижня пераўтваренняў аб'яўлялася демакратизация ўсіх сфер жицця савецкага грамадства, рефармаванне палітичних інститутаў и на гетим падмурку стваренне Нова маделі грамадства - сациялізму з чалавечим тварі. Биў вистаўлени гасло "Больш демакратиі, больш сациялізму!".

Першапачаткова значную ролю ў демакратизациі грамадскага жицця адиграла абвешчаная ў сяредзіне 1987 р галоснасць. На старонках часопісаў и газет, у теле- и радиёперадачах разгарнулася палеміка аб условиях грамадскага жицця, шляхах абнаўлення сациялізму и паскарення реформи. Раз-віццё публічнасці, якоє пача зверху, даволі Хутка ахапіла широкія слаі грамадскасці и пераўтварилася ў Магутни плинь, спиніць якую каманда М.С. Гарбачова ўжо НЕ здолела. У краіне ўзнікаюць нефармальния клуби и аб'яднанні, дзе вядуцца дискусіі па ўсіх пробування палітичнага и грамадска-га жицця, була істотна абмежавана роля цензури.

На Беларусі на хвалі публічнасці ўзрасла цікавасць да праблем нациянальнай культури и яе витокаў. Гета нашли адлюстраванне ва ўтваренні шматлікіх нефармальних аб'яднанняў па вивученню літаратурнай и гістаричнай спадчипи, клубаў па краязнаўству, сярод якіх вилучаліся "Талак ',' Паходня", "Узгор'е", "Рунь" і іншия. Арганізаваліся Беларускія культурния Тавариства ў Масквє, Літве, Латвіі и Естоніі.

Вялікую зацікаўленасць виклікалі працеси десталінізациі грамадства и пазбаўлення яго пекло рецидиваў застойнага годині. У пресе и артикулах друкаваліся материяли, у якіх ўтримліваліся негатиўния адзнакі НЕ толькі Сталіна и яго епохі, но и роли Леніна, Кастричніцкай ревалюциі, партиі балипавікоў у першия гади Савецкай залагодить. Пачаўся нові етап реабілітациі. У верасні 1987 році була створана камісія Палітбюро ЦК КПРС па дадатковаму вивученню материялаў, якія билі звязана з репресіямі 30-40-х і пачатку 50-х гадоў.

14 червеня 1988 р рашеннем Савета Міністраў БССР була створана ўрадавая камісія, якая прийшла так виснови аб знішченні ў лясним масіве Курапати пад Мінскам на працягу 1937-1941 рр. НЕ Менш 30 тис. грамадзян. Билі вияўлени месцев масавих расстрелаў у Мазира, Барисаве, Гомелі, Віцебску, Орши и інших мясцінах Беларусі.

У канц 1987 р реснубліканская пракуратура пасли ўсебаковай праверкі спиніла кримінальную дело вядомага дзяржаўнага и грамадскага дзеяча, Старшині першага часовага робітників-сялянскага ўрада Беларусі пісьменніка 3. Жилуновіча (Цішкі Гартнага) за адсутнасцю ў яго дзеяннях саставу злачинства. Бюро ЦК КПРС приняло рашенне аб яго партийна-палітичнай реабілітациі и аднаўленні ў партиі з кастричніка 1918 р Усяго ў 1988 на Беларусі було реабілітавана 832 чалавекі, а на пачатку 1993 р іх колькасць павялічилася та 130 тис. Такіх асобі. Прималіся заходи па забеспяченню правоў реабілітаваних и іх рідних, кампенсациі нанесення материяльних страт.

Паширенне демакратизациі ў грамадстве було немагчима без реформи палітичнай сістеми. На XIX канференциі КПРС, якая адбилася ў червені-ліпені 1988 року, падкреслівалася, што пяўдачи ў правядзенні реформ звязана з кансерватизмам партапарат, камандна-адміністрацийнай сістемай, бюракратизмам, якія складалі галоўнае звяно "механізма тармаження". Адсюль була Зроблено виснова аб неабходнасці правядзення радикальних змен палітичнай сістеми з абавязковай адмовай партиі пекло свае кіруючай функциі и перадачай дзяржаўнай залагодить Савета.

У снежні 1988 р у адпаведнасці з рашеннямі XIX нартканференциі, 12-я нечарговая сесія Вярхоўнага Савета СРСР приняла Закон "Аб Редагувати и дапаўненнях Канституциі (Ас-ноўнага закону) СРСР", згодна з якім було вирашана склікаць з'езд народних депутатаў и ствариць пастаянна працуючи Вярхоўни Савета СРСР. Було вирашана абраць з'езд у колькасці 2250 народних депутатаў, плиг гетим дзве треці павінни билі абірацца насельніцтвам па теритарияльних акругах на альтернатиўнай Аснова, а трецяя Частка - прадстаўляць розния грамадскія арганізациі, у критим ліку и КГТСС.

Падрихтоўка та вибараў народних депутатаў СРСР, якія билі призпачани на сакавік 1989 року, у Беларусі, як и ва ўсёй краіне, праходзіла ў абставінах вялікай актиўнасці насельніцтва, адкритай и напружанай барацьби. Гета билі першия за многія дзесяцігоддзі свабодния вибари, калі грамадзяне атрималі магчимасць вилучаць и вибіраць у Вишейшая орган дзяржаўнай залагодить сваіх прадстаўнікоў. Усяго пекло Беларусі на з'езд було Абрау 60 народних депутатаў.

25 травня 1989 р пачаў палю роботу дерти з'езд народних депутатаў СРСР, Які стаў аренай вострай палітичнай дискусіі. З'езд абраў М.С. Гарбачова Старшинёй Презідиума Вярхоўнага Савета СРСР - пастаянна працуючага парламенту, приняў рашенне аб неабходнасці раснрацоўкі Нова канституциі, зацвердзіў Вишейшая дзяржаўних кіраўнікоў, утвариў парламенцкія камісіі. Пад час палітичнай дискусіі радикальна настроения депутати запатрабавалі Даць аценку афганскай Вайне, визначиць причини и знайсці вийсце з канфлікту ў Нагорним Карабаху, зрабіць нублічнимі дакументи, якія билі з пакту Молатава-Рибентропа. Яни прапа-навалі ўвесці Пасадена презідента краіни плиг ПРАМ яго абранні и па Найбільш важливих жиццёвих пробування праводзіць референдуми. З'сзд закончиўся ўтвареннем двох накірункаў сярод прихільнікаў перабудови: памяркоўнага на чале з М.С. Гар-бачовим и радикальнага у виглядзе арганізацийна аформленай у канц червеня 1989 р Міжрегіянальнай депутацкай гругіьг, у якую ўвайшлі Ю. Афанасьеў, А. Сабчак, Г. Папоў, Б. Єльцин и іншия. Духоўним лідерам групи стаў академік А. Сахараў.

Міжрегіянальная депутацкая група заявіла аб неабходнасці демантажу сістеми и стала ў апазіцию та ўлади. Пад спливу так званьгх "аксамітних ревалюций", што пачаліся Восени 1989 р у краінах Усходняй Еўропи, на II з'ездзе Народния депутати патрабавалі адмени 6-га артикула Канституциі СРСР аб кіруючай роли КПРС у жицці грамадства. Менавіта гета праблєми було присвечана апошняе виступ на з'ездзе академіка А. сахраві, Які раггтоўна памёр 14 снігових 1989 р Нови лідер Міжрегіянальнай групи Б. Єльцин прапанаваў палю канцепцию реформ, запатрабаваў ад урада правесці деідеалагізацию кіравання, узмацніць барацьбу з бюракратияй.

М.С. Гарбачоў бьгў вимушани манеўраваць и прислухоўвац-ца та галасоў сваіх апанентаў. У пачатку 1990 р ен пагадзіўся з патрабаваннем адмени 6-га артикула Канституциі и ўвядзеннсм Пасадена презідента. Гетаму ў значнай Ступені садзейнічаў кризіс, што ахапіў КПРС. Ужо ў студзені 1990 р у партиі ўзнікае Демакратичная платформа, арганізатарамі якой Сталі ректар Маскоўскай вьгшейшай партийнай школи В. Шастакоўскі и викладчик В. Лисенка. У яе кіраўніцтва спачатку ўвайшлі и некатория члени Міжрегіянальнай депутацкай групи - Ю. Афанасьеў, Б. Єльцин, Г. Папоў. Прихільнікі Демакратичнай платформи ариентаваліся на адмену принципу демакратичнага централізму и пераўтваренне КПРС у партию парламенцкага типу. Паралельна ў нартиі ўзнікаюць центрисцкая и артадаксальная плині, што сведчьша аб паглибленні кризісу. Пачинаецца масави вихад з яе радоў. У такий сітуациі лютаўскі Пленум ЦК КПРС (1990 р) приняў рашенне адмовіцца ад мапаполіі партиі на ўладу.

У сяредзіне сакавіка 1990 р адбиўся III з'езд народних депутатаў, Які адмяніў 6-ти артикул Канституциі СРСР. Аднако асноўную ўвагу делегати надавалі пробування аб увядзенні Пасадена Презідента СРСР. Частка денутатаў патрабавала, каб яго абранне адбилося ў виніку ўсенароднага галасавання, дру-гаю з'ездам. Ва ўмовах, калі скараціўся Давер та М.С. Гарбачова и партиі ў целим, адзіним сродкам, каб яму ўтримацца плиг ўладзе, станавілася дасягненне презіденцкай Пасадена. Абранне першага Презідента СРСР адбилося непасредна на з'ездзе 15 сакавіка 1990 р М.С. Гарбачоў атримаў каля 60% галасоў народних депутатаў.

Важливу ролю ў палітичнай реформе адиграла абнаўленне вибарчай сістеми ў саюзних и аўтаномних республіках, у критим ліку и ў Беларусі. У кастричніку 1989 р сесія Вярхоўнага Савета БССР приняла Закон аб вибарах народних депутатаў білоруський РСР и аб вибарах народних депутатаў мясцових Саветаў. Пашираліся демакратичния Аснова вибараў и працоўния атрималі магчимасць абіраць депутатаў з некалькіх кандидатур. Альо па прикладу саюзнага заканадаўства республіканскі закон захаваў права абрання ў Вярхоўни Савета БССР 50 депутатаў пекло грамадскіх арганізаций: білоруський республіканскай арганізациі ветеранаў Вайни і праця, таваристваў інвалідаў.

Вибари па-Новаміл ў Вярхоўни Савета БССР и мясцовия Савета адбиліся 4 сакавіка 1990 г. У болинасці вибарчих акруг на 310 месцаў у беларускім парламенце претендавала 1 769 кандидатаў. Альо толькі 98 народних депутатаў Республікі билі Абрау пасли першага туру галасавання. Вибарчая кампанія пераўтварилася ў сапраўдни марафон и Надав пасли некалькіх паўторпих вибараў у канц 1991 р заставаліся вакантнимі 11 месцаў у Вярхоўним Савецс Республікі. Така ж сітуация назіралася и ў мясцових Савета. Критим НЕ менше, у виніку вибараў значний абнавіліся Вярхоўни Савета Республікі Білорусь, склад мясцових Саветаў, аживілася іх робота, узмацніліся сувязі з працоўнимі калективамі.

У маі 1990 радбилася дерло сесія Вярхоўнага Савета Республікі, на якой Старшинёй биў Абрау М.І. Дземянцей. Вярхоўни Савета БССР разгарнуў заканадаўчую дзейнасць, скіраваную на рефармаванне еканомікі, палітичнай сістеми, усяго ладу жицця. У прамисловасці важнае значенне адиграла приняцце законаў аб уласнасці и пераходзе та ринку, аб арендзе, Нациянальним банку. Разнастайнасць формаў Улас-насці и заснавания на іх Аснова форми гаспадарання билі замацавани ў Кодексе білоруський РСР аб зямлі и Законі аб сялянскай (фермерскай) гаспадарци. Значним кРок у развіцці пенсійнага заканадаўства стаў приняти Вярхоўним Савета СРСР у 1990 Закон аб пенсіях, Які прадугледжваў диференциравани падиход и паетапнае павеліченне пенсій. У яго рамках у 1991 р биў приняти Беларускі Закон аб сацияльнай абароне інвалідаў.

Надзённай праблемай для Республікі стала ліквідация винікаў авариі на Чарнобильскай АЕС. Вярхоўни Савета приняў некалькі нових законаў па сацияльнай падтримци людзей, што пацярпелі ад чарнобильскай навали. У гета сувязі мож-на адзначиць закони аб сацияльнай абароне грамадзян, якія пацярпелі ад катастрофи на Чарнобильскай АЕС и статуце забруджаних територий. У Ходзе іх виканання толькі ў 1991 році було АСВО капіталаўкладанняў на 500 млн. Рублёў болин, чим за папяреднія Чатир гади.

У адпаведнасці з реформай палітичнай сістеми ў 1990 р биў приняти Закон СРСР "Аб грамадскіх арганізациях". Насельніцтва атримала праві на стваренне суполак и Тавара-стваў, а таксамо палітичних партії. Альо ў республіци НЕ-фармальния аб'яднанні пачалі ўзнікаць значний ранєй. У чер-вені 1989 року на з'ездзе ў Вільнюсе арганізацийна аформіўся Беларускі народні фронт "Адрадженне". У праграмнай заявив було падкреслена, што БНФ виступають за нерабудову Грамада-ства на принципах демакратиі и сацияльнай справядлівасці, прававую дзяржаву, реальни суверенітет Беларусі. Народні фронт ствариў у Вярхоўним Савеце парламенцкую апазіцию. У лістападзе 1990 р адбиўся ўстаноўчи з'езд Аб'яднанай Де макратичнай партиі Беларусі (АДПБ). Галоўнай праграмнай Мета партия аб'явіла пабудову демакратичнага грамадства з рияритетам агульначалавечих каштоўнасцей. Па свае ариентациі АДПБ стала арганізацияй агульнадемакратичнай на-кіраванасці и виступала за Свабоду асобі, приватную ўлас-насць, сямейния традициі.

Для абарони палітичних правоў и еканамічних інтаресаў сялянства ў лютим 1991 була створана Беларуская сялянская партия (БСП). Галоўнай свае задачай партия признала ажиццяўленне зямельнай реформи и ліквідацию камандна-адміністрацийнай сістеми ў сельскай гаспадарци. Реформа павінна була праходзіць па двох напрамках: стваренне фермерскіх гаспадарак и пераўтваренне калгасаў и саўгасаў у асацияциі и акциянерния Тавариства. Сялянам, лічила БСП, треба було вярнуць права ўласнасці на Зямля.

У республіци пачалі адраджацца и сациял-демакратичния традициі. Група народних депутатаў у Вярхоўним Савеце БССР, навукоўцаў и пісьменнікаў арганізавала палю партию -Беларускую сациял-демакратичную Грамаду (БСДГ), уста-ноўчи з'езд якой адбиўся ў 1991 г. У праграмнай заявив гава-рилася, што завдань партиі заснавани на агульначалавечих каштоўнасцях и традициях білоруський сациял-демакратиі пачатку XX ст. Грамада асноўнай Мета аб'явіла пабудову свабоднага и демакратичнага грамадства, заснаванага на принципах Свабода, роўнасці, прияритету права. БСДГ ви-ступіла за пераўтваренне грамадства з дапамогай реформ, без примусу и насілля плиг дасягненні сваіх Мет, абапіраючися на Канституцию и заканадаўства.

Утваренне палітичних партії и аб'яднанняў сведчила аб глибокіх Редагувати у грамадскім жицці и развіцці демакратиі. Нягледзячи на невялікі колькасни склад, яни садзейнічалі ўзнікненню ў республіци парламенцкай апазіциі, паширенню правоў грамадзян, плюралізму подумки, поиска нових падиходаў та визначення складання праблем грамадскага жицця. Шматпартийнасць азначала канец мапаполіі камуністаў на ўладу. Пад уздзеяннем гетих працесаў пачалі ўзнікаць ідеі аб неабходнасці рефармавання камуністичнай партиі ў напрамку яе демакратизациі и пераўтварення ў партию парламенцкага типу. Аднако гетия Спроба аказаліся безвиніковимі, ​​бо сітуация ў краіне працягвала пагаршацца.

На палітику перабудови адмоўни ўплиў аказалі міжнаци-янальния канфлікти, што разгареліся ў СРСР. У 1988-1990 рр. абвастриліся ўзаемаадносіни паміж Арменіяй и Азербайджані з-за Нагорнага Карабаху, якія Хутка виліліся ў працяглую Вайн. У червені 1989 р адбиліся сутикненні ўзбекаў з тур-камімесхецінцамі ў Фергані, дзе ахвярамі Сталі сотні бязвінних людзей. Усю краіну ўразілі кривавия падзеі ў Ошскай вобласці Кіргізіі ў 1990 р Абвастриліся ўзаемаадносіни Грузіі з Абхазіяй и Паўднёвай Асеціяй, причим канфлікт з апошняй виліўся ў 1991 р ва ўзброенае сутикненне. Цяжкая сітуация склалось ў Малдавіі и Прибалтици, дзе ўзрасла напружаннасць паміж Карен и рускамоўним насельніцтвам.

Ва ўмовах жорсткіх сацияльних узрушенняў и міжнациянальних канфліктаў узнікла пробування аб існаванні Савецкага САЮЗ. У республіках узмацніліся сепаратисцкія настроі. У лістападзе 1988 р Естонія приняла Декларацию аб дзяржаўним суверенітеце, якой абвясціла вяршенства законаў Республікі над агульнасаюзнимі, республіканскую ўласнасць на Зямля, нетрах, асноўния сродкі витворчасці. Вярхоўни Савета СРСР признаў гети дакумент несапраўдним, но спиніць "парад суверенітетаў" було ўжо немагчима. Паслися вибараў у республіканскія и мясцовия Савета Вясна 1990 року, на якіх большасць галасоў атрималі прихільнікі самастойнага развіцця республік, декларациі аб дзяржаўним суверенітеце принялі Вярхоўния Савета Літви, Латвіі, Арменіі, Грузіі и Малдови. 12 червеня 1990 р адпаведни дакумент з'явіўся ў Расіі, а 27 ліпеня 1990 року - у Беларусі. Регіёни павялі з центрам барацьбу, якая атримала назви "вайну законаў". У яе падмурку ляжала права самастойна распараджацца свае уласнасцю и сродкамі, што адбівалася на стані народнагаспадарчага комплексу. Памкненне республік та самастойнасці примусіла кіраўніцтва СРСР шукаць шляхі рефармавання САЮЗ и распрацаваць нові саюзни дагавор.

У студзені 1991 р саюзния ўлади паспрабавалі сілай спиніць сепаратизм у прибалтийскіх республіках, наладзіўши ў Вільнюсе и Ризе Спроба ўзброенага перавароту. Альо гета виклікала негатиўную реакцию расійскага кіраўніцтва и привяло та ўзмацнення канфрантациі паміж Б.М. Ель-циним и М.С. Гарбачовим. Каб паправіць сітуацию и спиніць кризіс федератиўних адносін, Вярхоўни Савета СРСР вирашиў правесці 17 сакавіка 1991 р Усесаюзни референдум па вання аб неабходнасці захавання СРСР. У ім принялі ўдзел каля 80% грамадзян. За захаванне СРСР виказаліся 76,4% удзельнікаў референдуму. Центр зрабіў виснову аб неабходнасці распрацоўкі Нового саюзнага так-Гавор.

23 красавіка 1991 р у резіденциі М.С. Гарбачова ў Нова-агарові пад Масква адбилася сустреча кіраўнікоў дзевяці республік (Расіі, Украіни, Беларусі, Казахстану, Узбекістана, Туркменіі, Кіргізіі, Таджикістана, Азербайджану) и презідента СРСР, атримаўшая назви "9 + 1". Вийсце з кризісу федера-тиўних адносін удзельнікі Наради знайшлі ў падрихтоўци тексту Нового саюзнага дагавора.

Пачаліся шматлікія сустречи па падрихтоўци гетага Даку-мента, пад час якіх узнікалі разиходжанні республік з центрам. Масква вимушана була саступіць. На 20 жніўня 1991 була призначана дата падпісання дагавора. Аднако жнівеньскі (1991) путч спиніў гети працес, што, як висвітили-лілася пазней, паскорила розпад СРСР. Працеси рефармавання грамадства праходзілі ўжо ва ўмовах самастойнага и незалежнага развіцця республік билога СРСР.


Спіс криніц и літаратури

1. Гістория Беларусі. У 2 ч. Ч.2. XIX - XX стст: Курс лекцій / П.І. Бригадзін, У.Ф. Ладисеў и інш. Мн., 2002.

2. Гістория Беларусі. У 2 ч. Ч. 2. / Пад Ред. Я.К. Новіка. Мн., 2006.

3. Гістория Беларусі: Дапам. для паступаючих у вузи / пад Ред. Ю.Л. Казакова. Мн., 1998..

4. Гістория Беларусі. Навуч.дапам. / А.Г. Каханоўскі, С.М. Ходзін, А.А.Яноўскі. Мн., 2001..

5. Гістория знешней палітикі Беларусі. Ч. 2, Снапкоўскі У.О. Мн., 2004.