Команда
Контакти
Про нас

    Головна сторінка


«Діні екстремізмнің қалиптасуи және алдин алу шаралари»





Скачати 99.12 Kb.
Дата конвертації17.12.2017
Розмір99.12 Kb.

Ақтөбе қаласи

8 орта мектебі










Қалалиқ ғилимі-практікалиқ конференція


Б А Я Н Д А М А






Тақириби: «Діні екстремізмнің қалиптасуи және алдин алу шаралари»


Дайиндаған: Байдали Нұрболат

Класи: 11

Жетекшісі: Шамгона Мейрамбек
















2014-2015 оқу жили

Мақсати: Діні екстремізмнің қалиптасу жолдари мен қоғамдиқ құрилисқа тігізер иқпалин аниқтау.

Міндеті: Қоғамдағи діні екстремізмнің жеку мүдделік бағит-бағдаримен негізгі мақсатин түйсіну. Одан сақтанудиң жолдарин алдин ала ұйимдастиру жақтарин қарастиру.





ЖОСПАР:



  1. Кіріспе бөлімі

  2. Негізгі бөлімі

    1. Іслам діні және діні екстремізм турали түсінік.

    2. Күрделенген Саяс ахуал.

    3. Теріс ағимдар мен олардан сақтану шаралари.

    4. Дінтану негіздері пәнінің өзектілігі

  3. Қоритинди
















Кіріспе

Бүкіл әлемнің Саяс, әлеуметтік, економікалиқ, мәдені және Рухані жағдайина иқпал етіп отирған діні екстремізм мен тероризм. ХХІ ғасирдиң ең бір өзекті мәселелерінің біріне айналип отир.Террорлиқ актілерге ітермелейтін антогонізмдер және қайшилиқтар өсе түсуде. Қазіргі кезде діні фундементалізм мен лаңкестік бір ғана аймаққа, бір ғана мемлекетке тән нәрсе болмай отир. Әлемдік дәрежеде лаңкестікке апаратин діні екстремізм жалғаса түсуде. Түрлі топтар осини пайдалану арқили Саяс - економікалиқ мәселелерді шешуге тирисуда. Бұл Ретт Қазақстан Презіденті «Қазақстанда тероризм, сепаратизм және екстремізм проблемалари бар деп түсіндірді.

Олард Єлбаси була деп атап көрсетті: Халиқаралиқ террорізмнің кең қанат жайғанин және халиқаралиқ қауимдастиқ пен аймақтардиң Саяс әлеуметтік және економікалиқ мәселелермен ұштасип, саясіланғанин ескерсек, олардиң тарапинан туиндаған қауіп ойдан шиғарилған Емес, нақти және шинайи өмірлік қауіп ». 2001 ж илғи 11 қиркүйектегі АҚШ - тағи болған террорлиқ акт жаңаша Сипатого алип, террорізммен күрестің бұрин таріхта болмаған халиқаралиқ жаңа кезеңіне негіз Болди. ал Орталиқ Азіядағи Орина алип отирған дін атин жамилған екстремізм мен терроршилдиқтиң Саяс - әлеуметтік негіздерін зерттеу өте актуальди мәселе.
Біріншіден, дінге байланисти екстремізм мен терор кеші мен бүгін ғана Пайда болған құбилис Емес. Ониң ертеден келе жатқан таріх тамири терең. Қазіргі лаңкестік әрекеттердің мәнін түсінуде адамзат таріхиндағи діні көзқарастар мен саясаттарди ғилимі жағинан зерттеудің маңизи ерекше.Өйткені ол, оси кездегі діні екстремізм мен террорізмнің Саяс - әлеуметтік негіздерін аниқтауға жәрдемдеседі.
Екіншіден, қазіргі кезде Қазақстан Орталиқ Азіяға қақпа рөлін атқарип тұр. Себебі, мұнда негізгі інтелектуалдиқ және технікалиқ потенціал және үлкен табіғі ресурс шоғирланған. Қазақстан әрі Европалиқ, әрі Азіялиқ мемлекет. Орталиқ Азіядағи діні екстремізм мен террорізмнің Қазақстанға тігізер иқпали қандай? Ауғанстандағи талібандарға, Аль - Каїда ұйимдарина соққи бергенімен, ортаазіялиқ мемлекеттерге діні екстремізм қауіпі сейілген жоқ.Мұнда халиқаралиқ екстремістік ұйимдардиң ұялари сақталған.
Үшіншіден, державалар тарапинан лаңкестікке ғана күресте қарси кінәлілерді біліп Алма, ониң туу себептерін аниқтап Алма тұрип беталди соғис жүргізу Орина алуда. Олай Болсам «діні екстремізм »,« ісламдиқ тероризм » турали әлемдік ақпарат құралдариндағи дауриқпа науқаншилиқтарда, біздіңше, ғилимі дәлелдемелер жетіспейді, они бағалауда біржақталиқ басим.
Төртіншіден, еліміз тәуелдіздік алғали діннің дамуина кең жол ашилди. Көп жил кеңес тегеуірінін көрген мұсилман қауими Құран - Кәрімде еркін оқуға мүмкіндік Алди. Мұсилман дінін басқаратин, ониң дамуин реттейтін, ұйимдастиратин, уағиздайтин тәуелсіз басқарма бар.

Негізгі бөлім

  1. Іслам діні және діні екстремізм турали түсінік.


Іслам араб сөзі, аллаға бойинұсину Деген мағина білдіреді, Іслам діні VІ ғасирдан Арабія түбегінен тара Бастаді, Іслам діні әлемде 1,3 млрд адам ұстанади, және де мемлекеттік дін деп жаріялаған мемлекеттер де бар, Іслам діні бүкіл әлемде көк пен жерді жаратуши, Аллаға ғана сенуді уағиздайди. Ал іслам дінінің алғишартиниң бірі Алладан басқа құдай жоқ, Мұхаммед Алланиң елшісі екендігіне куәлік беру. Іслам діні - адам баласин туру жолға бастайтин дін. Адамди мейірімділікке, бауирмашилиққа, қайиримдилиққа үйретеді, Імансиз ұлт болмайтинин түсінген Атамась қазақ, іслам дініне қатти көңіл бөлген, «Алланиң өзі де рас, сөзі де рас» - деп жирлаған ұли Абай іслам дініне берік болған ғой, ал қазіргі таңда кездесіп отирған келеңсіз жағдайлар неден ?, - еони қарастирип көрейік.
Сонимен екстремізм Деген нє? Қоғамға тігізер әсері қандай?
Қазіргі таңда діні - ахуал жағдайинда жалпи екстремізм Деген термінге зерттеушілер ортақ бір нақти мазмұн беретін Балама сөз тапқан жоқ. Әр ғалим өзінше сөз саптайди. Бір аниғи, қоғам үшін бұл - үлкен қауіпті құбилис. Енді оси екстремізмнің мағинасин об'ектівті түрде түсіндіріп көретін Болсам, екстремізм (ехtгеmus) Деген Латин тілінен Енген термін, сөздің мәні соңғи, шеткі Деген мағинани білдіреді, ал Саяс мағинаси шекти шиққан көзқарас пен іс -әрекет арқили ерекшеленетін күрделі әлеуметтік феномен.Сонимен қатар, бұл - тікелей Немес жанама түрде парламенттік демократіяни жоққа шиғаратин Саяс қизмет түрі.
Екстремізмнің негізгі белгілері менің ойимша біріншіден, мемлекетте диктатура орнатуди ашиқ жаріялайди, яғні бұл дегеніңіз елдегі азаматтардиң Саяс және азаматтиқ құқиқтарин кемсіту; екіншіден, елдегі констітуціялиқ құрилимди үзілді - кесілді мойиндамайди, они зорлиқ - зомбилиқ күшімен жоюға және білікті заңсиз басип алуға ашиқ түрде насіхаттайди; үшіншіден, заңсиз қарули жасақтар құради; төртіншіден, елде әлеуметтік, нәсілдік, ұлттиқ, тіл және діні алауиздиқти қоздиради, сонимен қатар, оси ерекшеліктер бойинша азаматтардиң құқиғин шектеуді мақсат етеді; бесіншіден, елде белгілі бір ұлттиң Немес діні конфессіяниң тоталітарлиқ режімін орнатуға ұмтилади.
Сонимен, «діні екстремізм» дегенді қоғамдағи дәстүрлі діннің құндилиқтарин жоққа шиғару. Дәстүрлі дінге жать «Ідея» белсенді насіхаттау. Зайирли қоғамға қарси әрекет ету. Қоғамға белгілі бір діні конфесія бойинша өз түсініктері мен көзқарастарин насіхаттау деуге болади. Жоғарида аталған іс - әрекеттерді жасайтиндарди, сәйкесінше, екстремістер дейді. Соңғи жилдари екстремістер өз мақсаттарина жету үшін «қанди террорлиқ» әрекетті құрал ретінде қолданип, Чемпіонат жұртшилиғин алаңдатип отир.


  1. Күрделенген Саяс ахуал.


Бүгінгі шіеленіскен діні ахуалдиң себеп - салдари Қазақ елінің соңғи бір жилдан бері үсті - үстіне болған жарилистардан ұйтқиси қашип, Мазас кете Бастаді. Өткен жили Ақтау абақтисинан басталған діні дүрбелең, іле - Шалаєв Ақтөбеде, Қазір халиқ Енді қай жердини дүмпу болади деп үрей құшағинда өмір сүруде. Бұл жағдай елімізде ең маңизди жоғари мәселе болипой отир. Діні ектремістердің жетегіне еріп кететіндердің ішінде қазіргі таңда жұмиссиздар, өмірден өз орнин таппағандар, Рухані ізденісте жүргендер, жеку баси мен отбасиндағи псіхологіялиқ қіиндиқтарға төзе алмағандар, Іслам дінін терең білмейтіндер, әсіресе міссіонерлердің үгіт-насіхатина тез ілігеді. Көптеген жасөспірімдер мен мемлекетіміздің болашағи болатин Жас ұрпақтаримиз Йегова куәгерлері, Крішна сектаси, Саєнтологія шіркеуі, т.б. секталарға кіріп, өздерінің қандай бағитта өмір сүріп жатқандиғин, қандай секталиқ бағитқа бару жатқандиғин білмей ата-аналариниң айтқандаринан шиғип, өмірде дұрис Емес, бұрис жолдарға түсіп кетіп жатир. Бұл мәселемен мемлекет және Қазақстан Мұсилмандар Діні басқармаси мен қоса қоғам болипой күресу керек. Сонда ғана нәтіжелі жұмистиң жемісін көруімізге болади.

Кеңестік дәуірде біздің ата - әжелеріміз дінді ашиқ ұстай Алмаді. Себебі дінді ұстануға қатаң тийим Салд. Менің ойимша біріншіден, еліміз тоқсанинши жилдардиң басинда тәуелсіздікті ниғайту үшін мемлекеттің күш - жігерін негізінен економікалиқ әлеуетті арттируға жұмсади. Осиниң әсерінен Руханіят Салас мешеулікке ұринди. Қожа - молдалар үшін аласапиран заман саналған жетпіс жилдиқ атеістік дәуірдің өзінде дәл тоқсанинши жилдардағидай қазақ халқиниң руханіяти критим төмендемеген еді. Кеңес білігі кезеңінде ұлт зіялилари руханіятқа Деген қажеттілікті әдебіет пен өнер арқили өтеп, халиққа шама-шарқинша дұрис тәлім - тәрбіе беріп келді. Ал тоқсанинши жилдардағи әлеуметтік - економікалиқ дағдарис оси тәрбіе мектебіне де өз салқинин тігізді. Дәлел келтіретін Болсам, мемлекет халиқтиң Рухані бағитин айқиндап бермеген соң, қаталаған қалиң бұқара шөлі қанбаса та секталардиң жалаң діні ақпаратинан су ұрттай Бастаді. Ал, міссіонерлер Болсам, халиқтиң оси жағдайин матеріалдиқ қажеттілігін өз мақсаттарина ұтимди пайдалана білді. Єгер біздің білік Кеңестік кезеңде белгілі бір деңгейге көтерілген мәденіет пен әдебіетімізді Аман сақтап қала алғанда, бәлкім, дәл бүгінгідей Рухані дағдарис Орина алмаған Болар еді.


  1. Теріс ағимдар мен олардан сақтану шаралари.


Қазірде елімізде жайлип келе жатқан Кері діні ағимдар мен секталар көп. Елімізде конфессіялардиң сани критим көбейіп, олардиң сани 45-ке жетті.

Солардиң бастиси Уаһһаб Уаххабілік - діні - Саяс ағими.Мухаммед ібн Әбдел бастамасимен VІІІ ғасирда Арабстанниң Нәжд өлкесінде Пайда болған. Мұхаммед пайғамбарға сийинудиң қажеті жоқ деп есептейді. Қайси бір теріс ағимдағи секталарда отбасинан ажирасип бөлек тұру, транс күйге түсіру бағдарламалари пайдаланилади. Бұлардиң бәрі теріс бағиттар.

Бастиси қауіпті діні әдебіетке тийим болмай, діні екстремізмнің алдин алу мүмкін Емес. Екстремізмге қарси күрестің бірден - бір залізниця - Олар турали өз уақитинда шинайи мәлімет беру. Бұл жердини әріне күнделікті ақпарат құралдариниң рөлі өте жоғари. Әйтседе Жас өспірім балалар үшін ақпарат құралдариниң беретін мәліметі де жеткілікті Емес, секталардиң, екстремістік топтардиң қауіпі турали жастарди көбірек хабардар етіп отир қажет. Ол үшін Показати всі мектептерде «Дінтану» сабағимен қоса мамандар қауіпсіздік сабақтарин өткізіп, онда екстремістік топтарди, тоталітарлиқ секталарди қалай білуге болатинин түсіндіріп, олардан қалай сақтану Гміна Жолиня көрсетіп, отир керек деп ойлаймин.
Елімізде 2005 жилдиң 18 ақпанинда «Екстремізмге қарси іс - қімил турали» Заң қабилданди. Оси заңниң 10 - баби «Қазақстан Республікаси мемлекеттік органдариниң шет мемлекеттердің органдаримен және халиқаралиқ ұйимдармен екстремізмнің алдин алу, аниқтау және Гміна Жолиня Кесу саласиндағи өзара іс - қімили» деп аталади. Оси бап жоғарида аталған БҰҰ - ниң «Ғаламдиқ террормен күрес» стратегіясина сәйкес еді. Демек, еліміз аталған стратегіядан бір жил бұрин қабилданған заңи арқили екстремізм мен террорізмге қарси басқа мемлекеттермен бірігіп күресуге дайин.

Қазақстан өзі тарапинан аймақтиқ бейбіт өмірді, қауіпсіздікті және тұрақтилиқти қамтамасиз ету, сонимен қатар, демократіялиқ, әділ және ұтимди Саяс, економікалиқ халиқаралиқ тәртіп орнат үшін қолинан келгеннің бәрін жасап жатир. Сониң бір мисали ретінде Қазақстанниң 1996 жили «Шанхай бестігі» Деген атаумен құрилип, 2001. жилдиң 1 маусиминан бастап Шанхай интимақтастиқ ұйими аталған құрилим аясиндағи екстремізм мен террорізмге қарси нақти іс - шараларин айтуға болади.

  1. Дінтану негіздері пәнінің өзектілігі.


Бүгінгі күні мектептегі дінтану негіздері пәнінің маңизи зор. Оқушилардиң бойина діні санаси мен діні білімін қалиптастиру - бүгінгі күннің өзекті мәселесіне айналип отир. Еліміз бойинша мектептерде «Дінтану негіздері» пәнінің оқитилуда маңиздилиғи басим болипой отир. Мұни дұрис шешім деп қабилдауимиз керек. Қазақстан білігі діні бостандиқти жаріялағанимен, діні ахуалға сергек қарау үшін теологія ғилимин дамитуи тііс еді. Алайд, Кеңес дәуірінде елімізде дінтану ғилиминиң негізі қаланбаған болатин. Осиниң әсерінен алғашқида біздің еліміз теолог - мамандарға аса зәру Болди. Қазір де шинайи дінтанушилар тапши десек, қателеспейміз. Ал пәнге арналип жазилған оқулиққа та көңіліміз толу қойған жоқ. Ғаріфолла Есім жетекшілік еткен топтиң жазип шиққан оқулиғинда жалпи дінтану жайли көбірек айтилди. Яғні, бұл оқулиқ белгілі бір деңгейде жақси жазилған еңбек болғанимен, қоғамниң сұранисин толиқ қанағаттандира алмайди. Оқулиқтардағи әлсіз мәліметтердің діні екстремістік ақпараттарға антивірус қалиптастира алмайтинин елімізде Орина алған соңғи оқіғалар дәлелдеп берді. Діні кітаптар шиғарип жүрген бұринғи Бас мүфті Шейх Әбсаттар қажи Дербісәлі оси уақитқа дейін 10-ға жуиқ үлкенді кішілі кітаптар жазған екен. Негізгі тақириби ісламниң адамгершілік, интимақ пен бірлік діні екендігі, іслам ғилими жайинда жазилған еңбектері бар. Жан-жақтилиқ танитип осиндай туру жолдағи діні әдебі оқулиқтарди оқип жүруіміз Шарт.


Қоритинди: әрбір Азамат қоғам тиништиғи үшін діні екстремізмге табанди түрде қарси тұруи тііс. Қазақ халқи ертеден - ақ бірліктің, интимақтиң маңизин жете түсінген. Бабаларимиздан өсіет болипой бізге жетки «Бақ қайда барасиң интимағи мен бірлігі жарасқан елге барамин Деген қанатти сөз бүгінгі күн ішінде өз көкейкестілігін жойған жоқ. Кемеңгер бабаларимиз «Алтай ала Болсам ауиздағи кетер, төртеу түгел Болсам төбедегі Келер» деп елді бірлікке шақирип отирған.Елбасимиздиң «Әлеуметтік економікалиқ жаңғирту - Қазақстан дамуиниң Басти бағити» Атти жолдауинда БІЗ сөз еткен ұғимдардиң ерекше аталип өтуі тегін Емес. Сондиқтан бәрімізге қастерлі тәуелсіздігіміздің ниғаюи үшін, елімізде ұлтаралиқ және дінаралиқ татулиқтиң сақталуи үшін бір кісідей атсалисайиқ. Бірлігіміз бекем, тәуелсіздігіміз баянди болсин ағайин!









Пайдаланилған ә дебіеттер:

  1. «Діні қизмет және діні бірлестіктер турали» ҚР-ниң 2011 жилғи 11 қазандағи заңи.

  2. Іслам. Енціклопедіялиқ аниқтама. Алмати. 2010

  3. Маміргов. М. З. «Книга Ісламських сект і віровчень». Ісламський світ 2007. 381 б.

  4. ҚР «Екстремізмге қарси іс-қімил» турали 18.02.2005 ж. №31 Заңи.

  5. ҚР-и Презідентінің жолдауи «Қазақстан -2050» Стратегіяси - жедел өзгермелі Тарихи жағдайлардағи жаңа Қазақстанниң жаңа Саяс бағити ». http: / www.akorda.kz

  1. «Қазіргі Заманғи Дінтану негіздері» Ғ Маймақов, Алмати, 2012.

  2. «Дінтану негіздері» Ғ.Есім, Алмати «Білім» 2011

  3. «Дінтану» Т.О.Талдибаев, Ақтөбе 2010




Щоб завантажити матеріал, введіть свій email, вкажіть, хто Ви, і натисніть кнопку

Натискаючи кнопку, Ви погоджуєтеся отримувати від нас email-розсилку

Якщо скачування матеріалу не почалося, натисніть ще раз "Завантажити матеріал".

Завантаження матеріалу почнеться через 60 сек.
А поки Ви очікуєте, пропонуємо ознайомитися з курсами відеолекцій для вчителів від центру додаткової освіти "Професіонал-Р"
(Ліцензія на здійснення освітньої діяльності
№3715 від 13.11.2013).
Отримати доступ
дізнатись детальніше
опис:

Ақтөбе қаласи

№8 орта мектебі

Қалалиқ ғилимі-практікалиқ конференція

Б А Я Н Д А М А

Тақириби: «Діні екстремізмнің қалиптасуи және алдин алу шаралари»

Дайиндаған: Байдали Нұрболат

Класи: 11

Жетекшісі: Шамгона Мейрамбек

2014-2015 оқу жили

Мақсати: Діні екстремізмнің қалиптасу жолдари мен қоғамдиқ құрилисқа тігізер иқпалин аниқтау.

Міндеті: Қоғамдағидіні екстремізмнің жеку мүдделік бағит-бағдаримен негізгі мақсатин түйсіну. Одан сақтанудиң жолдарин алдин ала ұйимдастиру жақтарин қарастиру.

ЖОСПАР:

1. Кіріспе бөлімі

2. Негізгі бөлімі

2.1. Іслам діні және діні екстремізм турали түсінік.

2.2. Күрделенген Саяс ахуал.

2.3. Теріс ағимдар мен олардан сақтану шаралари.

2.4. Дінтану негіздері пәнінің өзектілігі

3. Қоритинди

Кіріспе

Бүкіл әлемнің Саяс, әлеуметтік, економікалиқ, мәдені және Рухані жағдайина иқпал етіп отирған діні екстремізм мен тероризм. ХХІ ғасирдиң ең бір өзекті мәселелерінің біріне айналип отир. Террорлиқ актілерге ітермелейтін антогонізмдер және қайшилиқтар өсе түсуде. Қазіргі кезде діні фундементалізм мен лаңкестік бір ғана аймаққа, бір ғана мемлекетке тән нәрсе болмай отир. Әлемдік дәрежеде лаңкестікке апаратин діні екстремізм жалғаса түсуде. Түрлі топтар осини пайдалану арқили Саяс - економікалиқ мәселелерді шешуге тирисуда. Бұл Реттії Қазақстан Презіденті «Қазақстанда тероризм, сепаратизм және екстремізм проблемалари бар деп түсіндірді.

Олард Єлбаси Була деп атап көрсетті: Халиқаралиқ террорізмнің кең қанат жайғанин және халиқаралиқ қауимдастиқ пен аймақтардиң Саяс әлеуметтік және економікалиқ мәселелермен ұштасип, саясіланғанин ескерсек, олардиң тарапинан туиндаған қауіп ойдан шиғарилған Емес, нақти және шинайи өмірлік қауіп ».2001 ж илғи 11 қиркүйектегі АҚШ - тағи болған террорлиқ акт жаңаша Сипатого алип, террорізммен күрестің бұрин таріхта болмаған халиқаралиқ жаңа кезеңіне негіз Болди. Ал Орталиқ Азіядағи Орина алип отирған дін атин жамилған екстремізм мен терроршилдиқтиң Саяс - әлеуметтік негіздерін зерттеу өте актуальди мәселе.
Біріншіден, дінге байланисти екстремізм мен терор кеші мен бүгін ғана Пайда болған құбилис Емес. Ониң ертеден келе жатқан таріх тамири терең. Қазіргі лаңкестік әрекеттердің мәнін түсінуде адамзат таріхиндағи діні көзқарастар мен саясаттарди ғилимі жағинан зерттеудің маңизи ерекше. Өйткені ол, оси кездегі діні екстремізм мен террорізмнің Саяс - әлеуметтік негіздерін аниқтауға жәрдемдеседі.
Екіншіден, қазіргі кезде Қазақстан Орталиқ Азіяға қақпа рөлін атқарип тұр. Себебі, мұнда негізгі інтелектуалдиқ және технікалиқ потенціал және үлкен табіғі ресурс шоғирланған. Қазақстан әрі Европалиқ, әрі Азіялиқ мемлекет. Орталиқ Азіядағи діні екстремізм мен террорізмнің Қазақстанға тігізер иқпали қандай? Ауғанстандағи талібандарға, Аль - Каїда ұйимдарина соққи бергенімен, ортаазіялиқ мемлекеттерге діні екстремізм қауіпі сейілген жоқ. Мұнда халиқаралиқ екстремістік ұйимдардиң ұялари сақталған.
Үшіншіден, державалар тарапинан лаңкестікке ғана күресте қарси кінәлілерді біліп Алма, ониң туу себептерін аниқтап Алма тұрип беталди соғис жүргізу Орина алуда. Олай Болсам «діні екстремізм», «ісламдиқ тероризм» турали әлемдік ақпарат құралдариндағи дауриқпа науқаншилиқтарда, біздіңше, ғилимі дәлелдемелер жетіспейді, они бағалауда біржақталиқ басим.
Төртіншіден, еліміз тәуелдіздік алғали діннің дамуина кең жол ашилди. Көп жил кеңес тегеуірінін көрген мұсилман қауими Құран - Кәрімде еркін оқуға мүмкіндік Алди. Мұсилман дінін басқаратин, ониң дамуин реттейтін, ұйимдастиратин, уағиздайтин тәуелсіз басқарма бар.

Негізгі бөлім

1. Іслам діні және діні екстремізм турали түсінік.

Іслам араб сөзі, аллаға бойинұсину Деген мағина білдіреді, Іслам діні VІ ғасирдан Арабія түбегінен тара Бастаді, Іслам діні әлемде 1,3 млрд адам ұстанади, және де мемлекеттік дін деп жаріялаған мемлекеттер де бар, Іслам діні бүкіл әлемде көк пен жерді жаратуши, Аллаға ғана сенуді уағиздайди. Ал іслам дінінің алғишартиниң бірі Алладан басқа құдай жоқ, Мұхаммед Алланиң елшісі екендігіне куәлік беру. Іслам діні - адам баласин туру жолға бастайтин дін. Адамди мейірімділікке, бауирмашилиққа, қайиримдилиққа үйретеді, Імансиз ұлт болмайтинин түсінген Атамась қазақ, іслам дініне қатти көңіл бөлген, «Алланиң өзі де рас, сөзі де рас» - деп жирлаған ұли Абай іслам дініне берік болған ғой, ал қазіргі таңда кездесіп отирған келеңсіз жағдайлар неден ?, - еони қарастирип көрейік.
Сонимен екстремізм Деген нє? Қоғамға тігізер әсері қандай?
Қазіргі таңда діні - ахуал жағдайинда жалпи екстремізм Деген термінге зерттеушілер ортақ бір нақти мазмұн беретін Балама сөз тапқан жоқ. Әр ғалим өзінше сөз саптайди. Бір аниғи, қоғам үшін бұл - үлкен қауіпті құбилис. Енді оси екстремізмнің мағинасин об'ектівті түрде түсіндіріп көретін Болсам, екстремізм (ехtгеmus) Деген Латин тілінен Енген термін, сөздің мәні соңғи, шеткі Деген мағинани білдіреді, ал Саяс мағинаси шекти шиққан көзқарас пен іс -әрекет арқили ерекшеленетін күрделі әлеуметтік феномен. Сонимен қатар, бұл - тікелей Немес жанама түрде парламенттік демократіяни жоққа шиғаратин Саяс қизмет түрі.
Екстремізмнің негізгі белгілері менің ойимша біріншіден, мемлекетте диктатура орнатуди ашиқ жаріялайди, яғні бұл дегеніңіз елдегі азаматтардиң Саяс және азаматтиқ құқиқтарин кемсіту; екіншіден, елдегі констітуціялиқ құрилимди үзілді - кесілді мойиндамайди, они зорлиқ - зомбилиқ күшімен жоюға және білікті заңсиз басип алуға ашиқ түрде насіхаттайди; үшіншіден, заңсиз қарули жасақтар құради; төртіншіден, елде әлеуметтік, нәсілдік, ұлттиқ, тіл және діні алауиздиқти қоздиради, сонимен қатар, оси ерекшеліктер бойинша азаматтардиң құқиғин шектеуді мақсат етеді; бесіншіден, елде белгілі бір ұлттиң Немес діні конфессіяниң тоталітарлиқ режімін орнатуға ұмтилади.
Сонимен, «діні екстремізм» дегенді қоғамдағи дәстүрлі діннің құндилиқтарин жоққа шиғару. Дәстүрлі дінге жать «Ідея» белсенді насіхаттау. Зайирли қоғамға қарси әрекет ету. Қоғамға белгілі бір діні конфесія бойинша өз түсініктері мен көзқарастарин насіхаттау деуге болади. Жоғарида аталған іс - әрекеттерді жасайтиндарди, сәйкесінше, екстремістер дейді. Соңғи жилдари екстремістер өз мақсаттарина жету үшін «қанди террорлиқ» әрекетті құрал ретінде қолданип, Чемпіонат жұртшилиғин алаңдатип отир.

2. Күрделенген Саяс ахуал.

Бүгінгі шіеленіскен діні ахуалдиң себеп - салдари Қазақ елінің соңғи бір жилдан бері үсті - үстіне болған жарилистардан ұйтқиси қашип, Мазас кете Бастаді. Өткен жили Ақтау абақтисинан басталған діні дүрбелең, іле - Шалаєв Ақтөбеде, Қазір халиқ Енді қай жердини дүмпу болади деп үрей құшағинда өмір сүруде. Бұл жағдай елімізде ең маңизди жоғари мәселе болипой отир. Діні ектремістердің жетегіне еріп кететіндердің ішінде қазіргі таңда жұмиссиздар, өмірден өз орнин таппағандар, Рухані ізденісте жүргендер, жеку баси мен отбасиндағи псіхологіялиқ қіиндиқтарға төзе алмағандар, Іслам дінін терең білмейтіндер, әсіресе міссіонерлердің үгіт-насіхатина тез ілігеді. Көптеген жасөспірімдер мен мемлекетіміздің болашағи болатин Жас ұрпақтаримиз Йегова куәгерлері, Крішна сектаси, Саєнтологія шіркеуі, т.б. секталарға кіріп, өздерінің қандай бағитта өмір сүріп жатқандиғин, қандай секталиқ бағитқа бару жатқандиғин білмей ата-аналариниң айтқандаринан шиғип, өмірде дұрис Емес, бұрис жолдарға түсіп кетіп жатир. Бұл мәселемен мемлекет және Қазақстан Мұсилмандар Діні басқармаси мен қоса қоғам болипой күресу керек. Сонда ғана нәтіжелі жұмистиң жемісін көруімізге болади.

Кеңестік дәуірде біздің ата - әжелеріміз дінді ашиқ ұстай Алмаді. Себебі дінді ұстануға қатаң тийим Салд. Менің ойимша біріншіден, еліміз тоқсанинши жилдардиң басинда тәуелсіздікті ниғайту үшін мемлекеттің күш - жігерін негізінен економікалиқ әлеуетті арттируға жұмсади. Осиниң әсерінен Руханіят Салас мешеулікке ұринди. Қожа - молдалар үшін аласапиран заман саналған жетпіс жилдиқ атеістік дәуірдің өзінде дәл тоқсанинши жилдардағидай қазақ халқиниң руханіяти критим төмендемеген еді. Кеңес білігі кезеңінде ұлт зіялилари руханіятқа Деген қажеттілікті әдебіет пен өнер арқили өтеп, халиққа шама-шарқинша дұрис тәлім - тәрбіе беріп келді. Ал тоқсанинши жилдардағи әлеуметтік - економікалиқ дағдарис оси тәрбіе мектебіне де өз салқинин тігізді. Дәлел келтіретін Болсам, мемлекет халиқтиң Рухані бағитин айқиндап бермеген соң, қаталаған қалиң бұқара шөлі қанбаса та секталардиң жалаң діні ақпаратинан су ұрттай Бастаді. Ал, міссіонерлер Болсам, халиқтиң оси жағдайин матеріалдиқ қажеттілігін өз мақсаттарина ұтимди пайдалана білді. Єгер біздің білік Кеңестік кезеңде белгілі бір деңгейге көтерілген мәденіет пен әдебіетімізді Аман сақтап қала алғанда, бәлкім, дәл бүгінгідей Рухані дағдарис Орина алмаған Болар еді.

3. Теріс ағимдар мен олардан сақтану шаралари.

Қазірде елімізде жайлип келе жатқан Кері діні ағимдар мен секталар көп. Елімізде конфессіялардиң сани критим көбейіп, олардиң сани 45-ке жетті.

Солардиң бастиси Уаһһаб Уаххабілік - діні - Саяс ағими. Мухаммед ібн Әбдел бастамасимен VІІІ ғасирда Арабстанниң Нәжд өлкесінде Пайда болған. Мұхаммед пайғамбарға сийинудиң қажеті жоқ деп есептейді. Қайси бір теріс ағимдағи секталарда отбасинан ажирасип бөлек тұру, транс күйге түсіру бағдарламалари пайдаланилади. Бұлардиң бәрі теріс бағиттар.

Бастиси қауіпті діні әдебіетке тийим болмай, діні екстремізмнің алдин алу мүмкін Емес. Екстремізмге қарси күрестің бірден - бір залізниця - Олар турали өз уақитинда шинайи мәлімет беру. Бұл жердини әріне күнделікті ақпарат құралдариниң рөлі өте жоғари. Әйтседе Жас өспірім балалар үшін ақпарат құралдариниң беретін мәліметі де жеткілікті Емес, секталардиң, екстремістік топтардиң қауіпі турали жастарди көбірек хабардар етіп отир қажет.Ол үшін Показати всі мектептерде «Дінтану» сабағимен қоса мамандар қауіпсіздік сабақтарин өткізіп, онда екстремістік топтарди, тоталітарлиқ секталарди қалай білуге болатинин түсіндіріп, олардан қалай сақтану Гміна Жолиня көрсетіп, отир керек деп ойлаймин.
Елімізде 2005 жилдиң 18 ақпанинда «Екстремізмге қарси іс - қімил турали» Заң қабилданди. Оси заңниң 10 - баби «Қазақстан Республікаси мемлекеттік органдариниң шет мемлекеттердің органдаримен және халиқаралиқ ұйимдармен екстремізмнің алдин алу, аниқтау және Гміна Жолиня Кесу саласиндағи өзара іс - қімили» деп аталади. Оси бап жоғарида аталған БҰҰ - ниң «Ғаламдиқ террормен күрес» стратегіясина сәйкес еді. Демек, еліміз аталған стратегіядан бір жил бұрин қабилданған заңи арқили екстремізм мен террорізмге қарси басқа мемлекеттермен бірігіп күресуге дайин.

Қазақстан өзі тарапинан аймақтиқ бейбіт өмірді, қауіпсіздікті және тұрақтилиқти қамтамасиз ету, сонимен қатар, демократіялиқ, әділ және ұтимди Саяс, економікалиқ халиқаралиқ тәртіп орнат үшін қолинан келгеннің бәрін жасап жатир. Сониң бір мисали ретінде Қазақстанниң 1996 жили «Шанхай бестігі» Деген атаумен құрилип, 2001. жилдиң 1 маусиминан бастап Шанхай интимақтастиқ ұйими аталған құрилим аясиндағи екстремізм мен террорізмге қарси нақти іс - шараларин айтуға болади.

4. Дінтану негіздері пәнінің өзектілігі.

Бүгінгі күні мектептегі дінтану негіздері пәнінің маңизи зор. Оқушилардиң бойина діні санаси мен діні білімін қалиптастиру - бүгінгі күннің өзекті мәселесіне айналип отир. Еліміз бойинша мектептерде «Дінтану негіздері» пәнінің оқитилуда маңиздилиғи басим болипой отир. Мұни дұрис шешім деп қабилдауимиз керек. Қазақстан білігі діні бостандиқти жаріялағанимен, діні ахуалға сергек қарау үшін теологія ғилимин дамитуи тііс еді. Алайд, Кеңес дәуірінде елімізде дінтану ғилиминиң негізі қаланбаған болатин. Осиниң әсерінен алғашқида біздің еліміз теолог - мамандарға аса зәру Болди. Қазір де шинайи дінтанушилар тапши десек, қателеспейміз. Ал пәнге арналип жазилған оқулиққа та көңіліміз толу қойған жоқ. Ғаріфолла Есім жетекшілік еткен топтиң жазип шиққан оқулиғинда жалпи дінтану жайли көбірек айтилди. Яғні, бұл оқулиқ белгілі бір деңгейде жақси жазилған еңбек болғанимен, қоғамниң сұранисин толиқ қанағаттандира алмайди. Оқулиқтардағи әлсіз мәліметтердің діні екстремістік ақпараттарға антивірус қалиптастира алмайтинин елімізде Орина алған соңғи оқіғалар дәлелдеп берді. Діні кітаптар шиғарип жүрген бұринғи Бас мүфті Шейх Әбсаттар қажи Дербісәлі оси уақитқа дейін 10-ға жуиқ үлкенді кішілі кітаптар жазған екен. Негізгі тақириби ісламниң адамгершілік, интимақ пен бірлік діні екендігі, іслам ғилими жайинда жазилған еңбектері бар. Жан-жақтилиқ танитип осиндай туру жолдағи діні әдебі оқулиқтарди оқип жүруіміз Шарт.


Қоритинди: әрбір Азамат қоғам тиништиғи үшін діні екстремізмге табанди түрде қарси тұруи тііс. Қазақ халқи ертеден - ақ бірліктің, интимақтиң маңизин жете түсінген. Бабаларимиздан өсіет болипой бізге жетки «Бақ қайда барасиң интимағи мен бірлігі жарасқан елге барамин Деген қанатти сөз бүгінгі күн ішінде өз көкейкестілігін жойған жоқ. Кемеңгер бабаларимиз «Алтай ала Болсам ауиздағи кетер, төртеу түгел Болсам төбедегі Келер» деп елді бірлікке шақирип отирған. Елбасимиздиң «Әлеуметтік економікалиқ жаңғирту - Қазақстан дамуиниң Басти бағити» Атти жолдауинда БІЗ сөз еткен ұғимдардиң ерекше аталип өтуі тегін Емес. Сондиқтан бәрімізге қастерлі тәуелсіздігіміздің ниғаюи үшін, елімізде ұлтаралиқ және дінаралиқ татулиқтиң сақталуи үшін бір кісідей атсалисайиқ. Бірлігіміз бекем, тәуелсіздігіміз баянди болсин ағайин!

Пайдаланилған ә дебіеттер:

1. «Діні қизмет және діні бірлестіктер турали» ҚР-ниң 2011 жилғи 11 қазандағи заңи.

2. Іслам. Енціклопедіялиқ аниқтама. Алмати. 2010

3. Маміргов. М. З. «Книга Ісламських сект і віровчень». Ісламський світ 2007. 381 б.

4. ҚР «Екстремізмге қарси іс-қімил» турали 18.02.2005 ж. №31 Заңи.

5. ҚР-и Презідентінің жолдауи «Қазақстан -2050» Стратегіяси - жедел өзгермелі Тарихи жағдайлардағи жаңа Қазақстанниң жаңа Саяс бағити ». http: / www.akorda.kz

6. «Қазіргі Заманғи Дінтану негіздері» Ғ Маймақов, Алмати, 2012.

7. «Дінтану негіздері» Ғ.Есім, Алмати «Білім» 2011

8. «Дінтану» Т.О.Талдибаев, Ақтөбе 2010


  • 2014-2015 оқу жили
  • Міндеті
  • Олард
  • Біріншіден
  • Екіншіден
  • Үшіншіден
  • Төртіншіден
  • Негізгі бөлім
  • Сонимен екстремізм Деген нє
  • Күрделенген Саяс ахуал.
  • Теріс ағимдар мен олардан сақтану шаралари.
  • Дінтану негіздері пәнінің өзектілігі.
  • Пайдаланилған ә