Команда
Контакти
Про нас

    Головна сторінка


Старажитная Білорусь





Скачати 31.75 Kb.
Дата конвертації19.08.2018
Розмір31.75 Kb.
Типреферат

1) Першия насельнiкi

2) А) Балцкiя

Б) Раннеславянскiя плям на териториi Беларусi.

3) Гаспадарка i побит.

1. Територия Беларусi НЕ ўваходзiць у прарадзiму чалавека. Тут ўпершиню чалавек з'явiўся у Канц - сяредзiне старажитна-Кам'яного віку (больш за 40000 рік та н. Е.). Сляди знаходжання чалавека вияўлени каля в. Бердиж на р. Сож (Гомельська вобласць) i каля в. Валяцiчи на р. Ясельда (Бесцкая воблаць). Пазней чалавек з'явiўся на поўначи Беларусi у 7-5 тисячагоддзi та н.е. Засяленне Беларусi iшло некалькiмi шляхамi:

· З усходу

· З поўдня (Придняпроўе, Зах. Дзвiна)

· З паўдневага Захадите (Польшча)

· З Захадите (Германiя)

Даволi позняе засяленне Беларусi абумоўлена:

· Малай колькасцю першабитнага чалавека

· Антрапагенез праходзiў на поўднi, i таму мала, хто дайшоў та Беларусi

· Несприяльния природния ўмови (ледавiк)

Людзi гетага годині вираблялi Прилад ПРАЦІ: наканечнiкi, дроцiкi, нажи, скрабкi, праколкi i iнш. Для гетага викаристоўвалiся iкли, рагi i косцi живел. З чарапоў, жардзiн i касцей, викурити будавалi жилле, побачим мелiся вогнiшчи, гаспадарчия ями-лядоўнi, запаси палiва, месцев для пераапроцоўкi кремню. Узнiкае мастацтва. На сценах пячор малююцца виявити живел, аб'ектаў палявання. З iклаў маманта вираблялiся статуi жанчин, птушак, риб i iнш. Першабитния людзi НЕ аддзялялi сябе пекло наваколля. Адсюль уяўленнi аб сувязi мiж суродзiчамi i татемамi - живеламi, мiфалагiчнимi родапачинальнiкамi. Людзi верилi, што могуць уздзейнiчаць на iнших людзей i Надав на з'яву природи, плиг дапамозе магiчних дзеянняў, ритуалаў. Узнукаюць уяўленнi аб магчамасцi жицця на критим Свецє, якоє людзi забяспечвалi складанимi пахавальнимi абрадамi. Паводзiни людзе регулявалiся традициямi i звичаямi, родавай мараллю. Парушальнiкi виключалiся з роду.

Ледавiк периядична то пакiдау територию Беларусi, то вяртаўся зноў. Нарешце 10000 м та н.е. ен знiк канчаткова. На гетим скончиўся палеалiт i пачаўся мезалiт. Пача больш тривалае засяленне людзьмi Беларусi. Яно адбивалася у асноуним па реках. У гети перияд була винайдзена Магутни паляунiчая зброя: цибуля са стреламi. Наканечнiкi для стрел вираблялiся з камяневих пласцiн. Плиг дапамозе лука можна було паляваць на мелкiх живел i птушак, лучиць рибу, свiдраваць косткi, здабиваць агонь. Ва условиях лясной мясцовасцi вираблялiся сякери i долата, якiя насаджвалiся на рукаяткi.Дзякуючи удасканаленню Прилад ПРАЦІ Надав невялiкiя абшчини маглi станавiцца самастойнимi. Кам'яні століття завяршаецца епохай неалiту, якi пача на Беларусi 4500-4000 р да н.е. Характерная прикмета яго - з'яуленне керамiкi i глiнянага посуд. Паступова адбивауся пераход пекло присвойваючай форми гаспадаркi (паляванне, рибалка, бортнiцтва) та витворчай.

2. а) Балти. Каля 2000 р да н.е. пача бронзави століття на Беларусi. Вельмi важнай рисай яго стала земляробства i живелагадоуля. Узнiкае маемасная няроунасць. Вилучаецца родаплеменная Знац. У 2300-1800 рр. да н.е. на Беларусi з'яуляюцца плям, якiя вираблялi баявия сякери i шнуравую керамiку. Пача засяленне Беларусi iндаеурапейцамi. Гета балцкiя плям земляробцау i живелаводау, якiя або асiмiлююць або вицясняюць мясцовае насельнiцтва. Балцкi етап на териториi Беларусi зайняти Частка бронзавага i увесь жалезни століття та сяр. 1-га тисячагоддзя н.е. Термiн "балти" зиходзiць пекло назв вострава у пауночнай Еуропа. Збірна iмем "балти називалiся літа-лiтоускiя, Пруса-яцвяжскiя, Дніпра-дзвiнскiя, верхнеокскiя плям. Летапiси даносяць та нас назв балцкiх пляменау, якiя засялялi Білорусь: лiтва, латигола, земгола, яцвягi, а таксами лотва iлi лота. Тапанiмiка i гiдранiмiка сведчаць аб критим, што латигола праживалi на поуначи сучаснай Беларусi, у верхнiм Падзвiннi. Месца знаходжання лiтви визначаецца мiж Мiнскам i Навагрудкам на захадзе i Маладзечнам i Слонiмам на поуднi. Па суседству з лiтвою праживалi яцвягi. На працягу 1-й палів 1-га тисячагоддзя у жиццi Балтай адбиваюцца Редагувати, у винiку якiх насельнiцтва пераходзiць з умацаваних гардзiшч на адкрития селiшчи. Распаусюджваецца сільська абшина, заснаваная нема на кроуна-сваяцкiх, а на еканамiчних сувязях. Високага развiцця дасягнулi раместви. Асноунимi заняткамi становяцца живелаводства i земляробства, а паляванне - дапаможним.

Б) Слов'яни. З'яуленне слов'ян на тжриториi Беларусi було винiкам апошняй хвалi вялiкага перасялення народау. Слов'яни з'явiлся у 6-му тисячагоддзi н.е. на усiм Балканскiм паувостраве. Прарадзiмай слов'ян зв: Сяредняе i Нiжняе Падунайе, пауночнае Причорнамор'е, пауночнае Прикарпацце, Закауказзе i пауночни Iран. У апошнi годину гiсторикi схiляюцца, што слов'яни фармiравалiся у Вiсла-Одерскiм мiжреччи i паудневай частци лясной зони Усходняй Еуропа. Слов'яни прийшлi на Білорусь з поудня i з Захадите. Iх можна падзялiць на паудневих i заходнiх. Паудневия - дригавiчи, дуліби, драуляне, валиняне. Заходнiя - Славень, кривiчи, севяране, радзiмiчи, неури, Волат. На працес утварення білоруський народнасцi рашаючи уплиу аказалi дригавiчи, кривiчи i радзiмiчи.

Дригавiчи праживалi на большай частци паудневай i значнай частци сяредняй Беларусi. У iх культури присутнiчалi характерния славянскiя елементи: буйния металiчния пацеркi, пакрития зерна, кільця, керамiка, сярпи, нажи, кресали, падвескi. Характерним для пахавальнага абраду з'яулялася трупаспаленне з распалаженнем памершага Головата на ЗАХІД. Есць 2 меркаваннi наконт паходжання назв: 1 - пекло мясцовасцi, 2-ад слов'янського iмя Дригавiт.

Кривiчи - гета сама шматколькачнае плем'я усходнiх слов'ян. Яни рассялялiся пекло верхняга Панямоння та Кастрамского Паволжжа, пекло Пскоускага Возера та верхняга Сожа i Дзiсни. Кривiчи падзялялiся на Пскоускiх, Смаленскiх i Полацкiх. Адни гiсторикi лiчаць, што кривiчи - гета усходняе плем'я Балтай, другiя - што гета смешанае Слов'янськ-балцкае плем'я, треццi - што гета усходне-славянскае плем'я. Термiн кривiчи паходзiць з балцкай термiналогii, пекло слова кривi, пекло iмя аднаго З першого лiтоускiх язичнiцкiх мiфалагiчних БАГО - пекло iмя вярхоунага бога Кревен-Кревейти, пекло iмя дачкi мiфалагiчнага слов'янського цара Багумiра - Скреви, пекло мясцовасцi. Полацк - Буйнов пасли Вiльнi (КРЕУ-гарадок). Потим Полацк стау дзаржауна-абразуючим центрам.

Радзiмiчи - рассялялiся на териториi меншай, чим кривiчи. Есць думка аб iх паходжаннi пекло Ляха. На териториi Беларусi яни прийшлi апошнiмi. Некатория гiсторикi лiчаць, што яни прийшлi з Верхняга Падняпроуя, другiя - з Павiслення. Асноуни ареал рассялення - басейни рек Сож i Iпуць.

3. Галоуним занаткам усходнiх слов'ян було землеробства. Асноунимi праладамi ПРАЦІ билi саха i рала. Асноунимi сельскагаспадарчимi культурамi - жита, проса, пшано, ячмінь, льон, баби, гарох, репу. Разводзiлi буйну i дробову рагатую живелу, свiней, коней, сабак. Палявалi на лася, зубра, дзiка, зайця, мядзведзя, Воук, бабра. Прадукти бортнiцтва складалi значную Частка вивазу плиг Гандль з Расiяй i iнш. Краiнамi. Развiти було рамеснiцтва. Вираблялi адзенне, абутак, посуд, жилле. Сяло - назва паселiшчау. Словамi "сяло", "пагост" - називалi паселiшчи сялян. Двір, будинок, град - месцев жихарства феадалау.

1) Утваренне Полацкага княства як моцнай дзаржави кривiчоу у IX - XII cт.

2) Станауленне Тураускага княства у канц X ст. Асаблiвасцi яго грамадска-палiтичнага владнати.

3) Культура старажитнасцi.

1. Бясспречна, што Полацкае княства паклала пачатак гiсториi дзяржаунасцi Беларусi. Працягваюцца спречкi аб трактоуци термiна "палачане". 1-я лiчаць, што палачане - старажитнае усходне-славянскае плем'я, ад якога пайшлi кривiчи; 2-я - што гета аригiнальнае плем'я, утворанае пекло змешвання дригавiчоу, кривiчоу i Балтай; 3-i - што палачане гета Частка кривiчоу. Полацк - дере горад на Беларусi (862 г). Горад Займаюсь виключна дістатися становiшча на р. Палаці, дзе яна упадав у Зах. Дзвiну. Вазвишенню горада сприяла тое, што гета биу водни гандлеви шлях са Скандинавii у Вiзантию. Скандинаускiя сагi успамiнаюць, што у 6-му ст. на Полацкай зямлi билi палі князi. Так 9 ст. Полацк Займаюсь збiральнiцтвам навакольних зямель вакол сябе. Альо у 10 ст. ен становiцца прадметам теритарильних спречак мiж Паудневай i Пауночнай Руссю 00 Кiев i Ноугарадам. Хоць Полацкiя землi падпарадкоувалiся Кiев, плацiлi яму данiну, удзельнiчалi у сумесних паходу на Вiзантию, усе ж такi билi даволi самастойния. У 9 - 12 ст Полацкае княства зацмала 1/3 сучаснай Беларусi. У Полацкiм княстве дзейнiчау вечави парадак. Віча вибiрала, уздимала князеу. Вядома, што 9 Гадоєв Полацк биу без князя, самастойним жа князь биу толькi у пробування Вайни.

Полацкая зямля аказалася багатай на вядомия асобі. Дерло князем биу Рагвалод. Аднчасова кiеускi князь Яраполк i Наугародскi князь Уладзiмiр пасваталiся та яго дачкi Рагнеди. У винiку адказу Рагнеди Уладзiмiр iдзе Вайн на Полацк, забiвае Рагвалода з синамi, Рагнеду примусова бяре у жонкi, затим забiвае Яраполка i становiцца кiеускiм князем. Паслися няудалага замаху Рагнеди Уладзiмiр висилає яе з синів Iзяславам на памежжа. Там биу заснавани горад Заслауе. Стауши дарослим Iзяслау примае полацкi престол. З таго часу гна iм сядзелi Рагвалодави унукi.

Значнай фiгурай княжацкага роду стау Усяслау Брачислававiч (Чарадзей). Апiсанне яго утримлiвае реальния i фантастичния Риси. Улiчваючи яго буйні характар, ен княжиу вельмi Доуг: 57 рік (1044-1101). Першия гади княжання ен Займаюсь унутраним уладкаваннем. Затим паве заваеунiцiя війни з суседзямi: з Ноугарадам (перамога на р. Чезе). Затим ен напали на Навагрудак, якi лiчиуся кiеускiм уладаннем, у винiку чаго 30 сакавiка тисяча шістьдесят сім адбилася бiтва на р. Нямiзе, апiсаная у слову аб палицю Iгаравим. Караткачасова сядзеу ен у Кiев, но, разумеючи палі нетривалае становiшча там, вяртаецца на Полаччину. Двойчи виганяють з Полацкага престолу i зноу яго адваеувау. Усяслау Чарадзей биу вельмi адукаваним чалавекам, сябравау з Антонiо Пячерскiтм. Плиг Усяславе була пабудавана Полацкая "Сафiя", Полацкае княства дасягнула найвялiкшага росквiту, яго межи дайшлi та Балтикi, дзе билi закладзени 2 кепасцi - Кукенойс i Герцик. Асветнiцкую дело працягвала яго Унучки Еуфрасiння Полацкая. З цягам часу Полацкую дзяржаву напаткау ліс усій старажитна-рускай дзяржави, адбилося яго драбленне i паслабленне.

2. Тураускае княства - буйнейшае на землях дригавiчоу. Утворана у 980 р дерло летапiсни князь - Тур, а даставерни - Святаполк Акаянни. Святаполк вирашиу дамагчися поцнай незалежнасцi Турава пекло Кiев. Ен уступiу у змов са сваiм цясцем польскiм Караль Балаславам Хоробрим. Бацька Святаполка Уладзiмiр убачиу небяспеку та сябе, таму Святаполка, яго Жонка i польського каталiцкага епiскапа ен садзiць у цямнiцу. Аднако пазней па прохання Кiеускiх Баяр Святаполк биу визвалени. Паслися смерцi Уладзiмiра зайняти у 1015 р Кiеускi трон. У гонар гетага ен замовити адчаканiць iанети з надпiсам "Святаполк на стале". Адначасова ен биу князем Тураускiм. Святаполк лiчиу сваiх малодшие братоу Барис i Гліба супернiкамi, таму падаслау та iх забойц. Альо сапраудним супернiкам для яго биу Яраслау (Мудрі). Ен знаходзiуся у Ноугарадзе. Викаристауши абуренне ноугарадцау забойствам Барис i Гліба, Яраслау пачинае вацну са Святаполкам. На баку Святаполка биу Польскi кароль Баляслау хоробрих. У 1019 року на р. Альцем Святаполк биу разбiти, з решткамi війська Уцека у Польшчу, дзе Хутка Памер.

Плиг Яраславе Мудрим Турау падпарадкоувауся Кiев. У канц яго княжання Турау зноу адасабляецца. Паслися смерцi Яраслава у 1054 р кiеускi трон Займаюсь Iзяслау, захавауши за сабою Турау. У 1078 р Тураускiм князем становiцца син Iзяслава Яраполк. Ен биу чалавекам сміливим, вопитним ваеначальнiкам, ВЕУ барацьбу з Валинскiм княствам. Валинскiя князi падаслалi та Яраполка забойц, у 1087 р ен биу забiти. У 1088 р Тураускi трон Займаюсь брат Яраполка Святаполк. У 1093 ен биу запрошани i на Кiеускi трон. Святаполк биу чалавекам сквапним, сребралюбiвим, наживауся на нястачи людзей. Гета виклiкала абуренне народу i привяло та паустання, у пачатку якога ен Хутка Памер.

Паказчикам еканамiчнага развiцця Тураускага княства з'яуляецца узнiкненне i зростання гарадоу (Берасце, Пiнск, Слуцьк i iнш.). У Турава биу таксамо вечави парадак. Гаражане мелi права голасо. Акрам князя у Турава биу пасаднiк (толькi у Турава). Биу тисяцкi, якi адказвау за гарадскi Поукі. Летапiси захавалi Риси старажитнага білоруського горад.

3. Старажитния людзi НЕ разумелi многiх з'яу прароди, абагаулялi iх. Яни вираблялi статуеткi, пакланялiся iм, разлiчваючи, што могуць задобриць сiли природи. Гетия виробок атрималi Назву фетишау. Людзi лiчилi, што iх родапачинальнiкамi билi пеуния живели, птушкi, таму вираблялi iх виявити i пакланялiся iм. На Беларусi лiчилася, што Бусел, вуж, мядзведзь садзейнiчаюць чалавеку у яго справах для. Людзi верилi у магiчную сiлу слова, Надав на адлегласцi, таму була распаусюджана магiя.Надзвичацную сiлу надавалi Агню, Вадза, камінь. Язичнiцкая релiгiя - мнагабаговая. Ярила - бог Сонца, Сварога - бог Неба, Пярун - грім, таксамо билi Велес, Дай i iншия багi. Старажитния людзi верилi у iснаванне різни iстот: лясун, вадзяни, дамави. Надав та наших дзен дайшлi некатория язичнiцкiя святі: Купалле, Каляди i iнш.

Билi распаусюджани песнi, танці сельскагаспадарчага циклу. Сваiм Багам людзi приносiлi ахвяру, iх приносiлi у капiшчи. Цудоуную сiлу надавалi зубам живел. Паслися приняцця хрисцiянства пача распаусюджванне пiсьменнасцi. Пача перапiсванне релiгiйних кнiг. Визначалiся першия храсцiянскiя асветнiкi: Еуфрасiння Полацкая, Кiрила Тураускi.

Станауленне i умацаванне ВКЛ.

1) Утваренне ВКЛ. Фармiраванне дзяржаунай териториi.

2) Унутрипалiтичная барацьба у сяредзiне i 2-й палів XIV ст. Унiя 1385 р Винiкi яе ажиццяулення на Беларусi.

3) Умацаванне вялiкакняжацкай залагодить у гади княжання Вiтаута i грамадзянская вайну 30-х Гадоєв XV ст.

1. Утваренне ВКЛ - Гаразд з самих спречних питанняу Наша гiсториi. Есць 2 меркаваннi:

· Узнiкненне ВКЛ звязана з паскораним развiццем феадальних адносiн на териториi усходняй часткi сучаснай Лiтви - Аукштайдиi, винiкам якога з'явiлася узнiкненне ту моцнага дзяржаунага утварення. З гета кропкi подивимось винiкае, што утваренне ВКЛ цурався iнтаресам слов'ян - беларусау i украiнцау i створана пад уздзеяннем знешнiх сiл;

· Iнiциятива зиходзiла з беларускiх зямель, з Навагрудчини, калi билi викаристани цяжкасцi у лiтоускiх землях.

На рубяжи XII -XIII cт. Жемайцкiя землi стварилi канфедерацию (устойлiви палiтични i ваенни САЮЗ) лiтоускiх зямель. Сярод лiтоускiх князеу вилучауся Мiндоуг. Гети САЮЗ биу супяречлiви. У 1219 році було падпiсана лiтоуска-галiцка-валинскае пагадненне, па якому лiтоуци абяцалi дапамагчи галiцка-валинскiм князям у барацьбе супраць Польшчи, а галiцка-валинскiя князi - НЕ перашкаджаць паширенню палiтичнага уплвиу Лiтви на Чорну Русь. Альо дзяржаунае будаунiцтва iшло i на Навагрудчине, i мiж гетимi 2-мя дзяржаунимi утвареннямi iснавалi сувязi. Верагодна, агульная небяспека з боку нямецкiх рицарау падштурхнула та аб'яднання лiтоускую канфедерацию i Навагрудчину. Навагрудчина брала на сябе iнiциятиву ва утвареннi агульнай дзяржави. Навагрудак биу заснавани у 1044 р кiеускiм князем Яраславам Мудрим у годину паходу на Лiтву. У сяредзiне XIII ст. па свайму еканамiчнаму развiццю Навгрудчина вийшла наперад i на працягу доугага годині iграла важливу ролю у гiсториi Беларусi. Причини узвишення Навагрудка:

· Геагрфiчнае становiшча ва условиях крижацкай i Мангол-татарскай пагрози рабiла гетую територию адносна бяспечнай i прицягвала сюди Паток перасяленцау з iнших регiенау;

· Високi узровень сацияльна-еканамiчнага развiцця, што було абумоулена ростам земляробства на ураджайних землях Панямоння, развiццем рамяства, ажиуленним замежним Гандль;

· Iмкненне Заходне-рускiх княствау захаваць палю самастойнасць у сувязi з небяспекай Мангол-татарського захопу.

Адзiним вийсцем биу разриу з палiтичнай сiстемай Русi, знешнiм увасабленнем которого магли стації змена династий, но нові князь павiнен биу Биць дастаткова Моцним, каб плиг неабходнасцi аказаць татарам супрацiуленне. Такiм патрабаванням адпавядалi лiтоускiя князi.

Заснаванне ВКЛ звязана з князем Мiндоугам. Паслися сварки са сваiмi князямi ен збег у Ноугарад. Там у iм убачилi вопитнага наемнiка, якi Будз добра змагацца за iнтареси сваiх гаспадароу, i призналi яго князем. Затим ен заваеувае Лiтву i Чорну Русь. У гети годину маладой дзяржаве пагражалi крижакi. Билi створани лiвонскi орден, теутонскi орден, орден мечаносцау. У гетих условиях Мiндоуг зразумеу, што толькi узброєні барацьба разбуриць Малад дзяржаву. Таму ен у дипламатичних метах становiцца католiкам у 1250 р Альо гета нiчого не дала, i, узначалiуши війська, у 1262 р ен разбiвае крижакоу. Криху ранєй у 1253 р ен биу абвешчани Караль i приняу Карону пекло Римскага тата. Такiм чинам була створана палiетнiчная дзяржава.

Причини утварення ВКЛ:

1) Сацияльна-еканамiчнае развiцце краю патрабавала кансалiдациi усiх зямель шляхам централiзациi залагодить;

2) Пагрози з боку крижакоу i татар-манголау паскорилi утваренне федератиунай дзяржави.

Альо балцкiя князi билi незадаволени Мiндоугам. Яни падрихтавалi змов i забiлi князя з 2-ма синамi-немаулятамi. Калi Мiндоуг биу забiти (тисяча двісті шістьдесят два) яго старейши син Войшал Уцека у Пiнск, приняу хрисцiянства i жиу у манастири. Але, атримауши звесткi аб смерцi Тауцiвiла, ен збiрае вакол сябе хрисцiянскiя маси, пакiдае манастир, абвяшчае сябе вялiкiм князем у Ноугарадзе (1264). Пачинаецца помста за бацьку. Кiравау ен па 1267 р Па некатор причинах ен кiдае усе Справи i зноу iдзе у манастир.

Сваркi працягвалiся i далейшим. У гади княжання Гедимiна сталiца ВКЛ була перанесена у Вiльню (1340). Беларускiя землi уключалiся у склад ВКЛ у асноуним мiрнимi сродкамi:

· Дабраахвотна (Полацк, Менск);

· У винiку дагаворау (Берасцейскiя землi);

· Праз шлюб (Вiцебшчина);

· Війни (Пiнскае княства).

2. пасли смерцi Гедимiна та залагодить прийшоу Яунут. У 1345 р яго змяняе Альгерд. Яму дапамагау брат Кейстут. Практична княства було падзелена на 2 часткi. Пекло 2-х щлюбау застали 12 сино i 9 дачок. Мiж синамi 2-х лiнiй Альгердавiчау пача барацьба яшче плиг жиццi бацькi. Пасадена Вялiкага князя ВКЛ зайняти Ягайла - старейши син пекло 2-га шлюбу. Гета виклiкала незадавальненне яго братоу па лiнii Мариi Вiцебскай (першай жонкi Альгерд), якiя Надав звярнулiся за дапамогай у Маскву. Альо Кейстут, виконваючи волю памершага Альгерд, спачатку падтримау Ягайла, якi баяуся аутаритета Кейстута i Хутка, викаристауши нязначни занадилися, пача з iм Вайн з дапамогай крижакоу. Альо Кейстут разбiу iх i вигнали яго з Вiльнi. Ягайла запрасiу мiру i пайшоу на хiтрику: ен запрасiу Кейстута з яго синам Вiтаутам та сябе, биццам для абмеркавання умоу мiру, но калi Кейстут з жонкай i Вiтаутам прибилi, яни билi схоплени i пасаджани у Турми у Кревен. Сюди Ягайла падаслау забойц, якiя забiлi Кейстута i яго Жонка, но Вiтауту удалося збегчи (одна тисяча триста п'ятьдесят дві). Гети учинак НЕ падняу аутаритета Ягайла, i ен вимушани биу шукаць падтримкi. У гети годину у Польшчи памiрае кароль, якi НЕ МЕУ нашчадкау, а МЕУ 2 дачкi: Мари i Ядзвiгу, но Мари була жонкай маркграфа Брандебургскага. Польскiя магнати НЕ хацелi падпарадкоувацца Бранденбургу, а таксамо билi занепакоени узмацненнем ВКЛ. Таму у 1384 р Ядзвiга i Ягайла ажанiлiся. У 1385 р у Кревен адбилося пагадненне мiж Ягайло i польскiмi феадаламi, якоє назвав Креускай унiяй. Iмкнулiся павялiчиць територию ВКЛ i зрабiць яго адной з Мацнев дзяржау у Еуропа. Па условиях Креускай унii Ягайла абяцау приняць каталiцкую віру разам з падданимi, даваць гріш на патреби Польшчи, дапамагчи атримаць паудневия териториi, заплацiць 20000 злотих адступних колишньому жанiху Ядзвiгi, на вічні годину далучаць ВКЛ та Польшчи. Польшча абяцала ВКЛ дапамагчи у барацьбе з крижакамi. Згодна унii билi наступния умів злучення Польшчи i ВКЛ:

· Кароль i вялiкi князь у алной асобі;

· Знешняя палiтика i абарона териториi робяцца супольна;

· Унутранае кiраванне у кожнай гаспадарци асобнае (войскi, уради, скарбниця)

· Распаусюджванне каталiцизму.

У 1386 р Ягайла биу абвешчани Караль пад iмем Уладзiслава II. Унiя виклiкала супрацiуленне, якоє узначалiу Андре Полацкi i Вiтаут. У винiку Ягайла i польскiя феадали адмовiлiся пекло задуми пагаднення. У 1392 р Вiтаут биу признани Вялiкiм князем. Згодна Востраускаму пагадненню (+1392) Паляк було забаронена набиваць землi i сялiцца у ВКЛ. У палю Чарга Вiтаут абяцау виступiць сумесна з Польшчай супраць знешнiх ворагау.

3. плиг Вiтауце ВКЛ дасягнула палею найбольшай магутнасцi. Каб падарваць сiлу буйних магнатау Вiтаут знiшчиу многiя княстви, ператвариуши iх у намеснiцтви, месцев князеу занялi намеснiкi. Вiтаут стау фактична Незалежності правiцелем, i толькi iнтригi з боку Польшчи НЕ далi яму магчимасцi стації лiтоуска-беларускiм Караль. Нямецкi iмператар паслау Вiтауту Карон, но яна та яго НЕ дайшла. У 1429 року на з'ездзе у Луцьку прапанавалi каранаваць Вiтаута Караль Лiтви у Вiльнi. Альо Вiтаут Памер. У далейшия годинник ВКЛ крейди сваiх асобних гаспадароу, но пазней гета традиция згубiлася. Унiя 1385 р усе ж адкрила шлях для акаталiчвання. Альо паколькi некатор годину вялiкiя князi ВКЛ адначасова билi i каралямi Польшчи, яни клапацiлiся пра iнтареси ВКЛ, i толькi потим сталi ставiць iнтареси Польшчи на 1 месца. У 1413 року на Соймі биу приняти Гарадзельскi привiлей. Гети була нова унiя мiж ВКЛ i Польшчай. Яе умів:

· Праваслауная Знац ставiлася у дискримiнацийнае становiшча у палiтичним i еканамiчним Сенсом. Толькi католiкi каритсалiся рознимi привiлеямi;

· Праваслауная Знац пазбаулялася Пасад;

· Пацвярджалася забарона на шлюб мiж католiкамi i праваслаунимi;

· Праваслауная Знац пазбаулялася права вибару Вялiкага князя;

· Вялiкi князi вибiрауся са Згоди польскiх пано, а польскi кароль - са Згоди лiтоускiх пано.

Такiм чинам, Гарадзельскi привiлей стау апошнiм штуршко та грамадзянскай вацни. У ВКЛ була яшче 1 праблєми: нацiск з боку Масква. Гета вимшала ВКЛ шукаць апорії у Польшчи. Паслися смерцi Вiтаута Вялiкiм князем стау 1430 р Свiдригайла, малодшие брат Ягайла. Ен виступiу супраць вимушанай прааольска-каталiцкай палiтикi Вiтаута. Ен iмкнууся ствариць лiтоуска-українську дзяржаву з апорай на праваслауе.

1) Дзяржауная i органи кiравання.

2) Сацияльна еканамiчни лад.

3) Беларускi горад у XIV-XV cт.

1. а) Центральния органи залагодить. Усю Уладу i сiстему дзяржаунага кiравання у ВКЛ узначальвау Вялiкi князь (Гаспадар). Важливу ролю крейди гаспадарчая рада. Спачатку Рада була толькi дарадчим органам. З канца 15 ст. Рада пача абмяжоуваць Уладу князя. Без яе Згоди князь не міг вирашаць питаннi знешняй палiтикi, дараваць Пасадена, видаваць i змяняць закони. Склад Ради: канцлери, гетьмани, маршалкi, падскарбiй, намеснiкi, старасти, ваяводи. Важливу ролю у Радзе iгралi висшия чини каталiцкай царкви. У 15 ст. узнiкае нові дзяржауни орган "вальний сейм". У 16 ст ен стау заканадаучим органам. Сейми праводзiлiся НЕ толькi у Вiльнi, но i у Берасцi, Навагрудку, Менський, Гароднi. Склад сейму: усе члени Ради, вишейшия чини праваслаунага i каталiцкага духавенства, па 2 депутати пекло шляхти кожнага Павєтьє. Кампетенция: Вибраний Вялiкага князя, заканадауства, дзяржауния падаткi, привiлеi, адносiни з iншимi дзяржавамi. Арганiзация центральнай залагодить у ВКЛ з пачатку фармiравання i так сяредзiни 16 ст. ператварилася у вибарчую манархiю, абмежаваную часткова Савета вельмож, часткова сеймам з прадстаунiкоу дваранскага саслоуя. Вiдавочна тенденция паслаблення залагодить князя.

б) Мясцовия органи кiравання мелi широкiя паунамоцтви i мала залежилi пекло центральних органани. Яни мелi трохзвенную структуру:

1) Ваяводстви, на териториi якiх прадстаунiком вишейшай залагодить биу ваявода, призначани Вялiкiм князем i Рада пажиццева з буйним феадалау, урадженцау ВКЛ. Ен узначальвау адмiнiтратиуния, гаспадарчия, ваенния i судовия органи. Памочнiкi: Кашталян, ключнiк, гараднiчи, Лоуч, ляснiчи.

2) Павєтьє.Кiраунiком адмiнiстрациi биу стараста, призначани Вялiкiм князем i Рада. Яго памочнiк - падстараста. Паунамоцтви старасти такi ж як i у ваяводи.

3) Цiвуни - нiжейшия органи у сiстеме мясцовага кiравання - кiруючия дзяржауних i вялiкакняжацкiх маенткау. Яни маглi судзiць прості люд, якi праживау на падпарадкаванай iм териториi.

У месцев, дзе не було маенткау дзейнiчалi органи дзяржиаунага самакiравання: сходи i вибрания iмi старці. Органамi мясцовай залагодить виступалi павятовия i ваяводскiя сеймiкi. У iх удзельнiчалi усе землеуласнiкi. Спачатку сеймiкi толькi вибiралi депутатау на з'езд вальнага сейму. Потим сталi випрацоуваць накази Сейму. Гета забяспечвала больш широкi удзел феадалау у дзяржауних справах для. Важнай функцияй Сеймау i сеймiкау билi судовия справа. Такiм чинам можна сказаць, што у ВКЛ дзяржаунае кiраванне було прадстаулена у асноуним кiраваннем мясцовим, пранiкнутим аутанамiстичнимi тенденциямi. Дзяржава пранiкалася пачаткамi федералiзму.

2. У першай палів 16 ст. завяршилася пачаушаяся фармiраванне категорий феадалау i форм iх землеуладання. Вялiкi князь биу вярхоуним уладальнiкам усiх зямель дзаржави i непасредним уласнiкам вялiкакняжацкiх "двароу". Яго васаламi билi буйния феадали лiтоускага i руського паходжання, якiя валодалi вотчинамi, пажалаванимi, спадчиннимi або купленимi землямi, мелi сваiх васалау. Як i усе феадали, яни неслi агульнадзяржауную службу. Некатория з iх (пани харугоуния) у годину збора війська виставлялi палі асаблiвия харугвi, якiя НЕ уваходзiлi у склад теритарияльних апалченняу. Большасць дрібних феадалау билi ваенна-служилимi людзьмi (баярамi). Частка iх наблiжалася па свацму становiшчу та феадальнай знацi. Сярод Баяр билi i сяляне, якiя складалi пераходную щабель мiж класамi сялян i феадалау. У Ходзе афармлення саслоуних привiлегiй дрібних феадалау непрвелiгiраваную Частка Баяр сталi з 15 ст. називаць шляхтай. Асноуную масу насельнiцтва складалi сяляне, якi знаходзiлiся у рознай ступенi феадальнай залежнасцi i рамеснiкi-беднякi. Развiцце феадальна-пригоннiцкiх адносiн аджбивалася у 1-ю Чарга за кошт змяншення абшчиннай сялянскай уласнасцi i перахода зямлi ва уласнасць феадала. Принцип "зямля нiчия" змянiуся принципам "няма зямлi без гаспадара". На працягу 14-15 ст. сяляне канчаткова билi пазбаулени абшчиннай уласнасцi на Зямля. Яни сталi толькi землекаритальнiкамi. Уся зямля аказвалася ва уласнасцi дзяржави, свецкiх i духоуних феадалау, часткова - Гараджаєв. У сярдзiне 16 ст. сяляне-білоруси знаходзiлся у ворожнечі стані феадальнай залежнасцi, виконвалi неаднолькавия правiннасцi. У сувязi з гетим яни падзялялiся на некалькi категорий, перша за усе: на чией зямлi праживалi сяляне - яни дзялiлiся на дзяржауних i приватна-уласнiцкiх. У адпаведнасцi пекло ступенi феадальнай залежнасцi сяляне дзялiлiся на "людзей пахоже", якiя захоувалi права пераходу пекло 1-го феадала та другог, i "непахожих" - тия, якiя НЕ мелi такогого права. Так вишейшай ступенi феадальнай залежнасцi адносiлася "челядзь-мимовільна". Яни вялi палі паходжанне пекло халопау Старажитнай Русi i абслугоувалi двір феадала. У привелiгiраваним стані знаходзiлiся сяляне-слугi специяльних служб у дзяржауни i приватна-уласнiцкiх маентках. Iмi билi путния, стайнiкi, Псарі, садоунiкi, рибалок, бортнiкi, Млинари, рамеснiкi i iнш. Па заходи развiцця феадальних адносiн i павелiчення спробу на сельскагаспадарчия прадукти iшоу працес павелiчення земолеуласнасцi буйних феадалау. Так сяредзiни 16 ст. значний узраслазямельная уласнасць сяреднiх i дрібних феадалау. Плиг гетим сталi пашираць уласную оранку зямель, што суправаджалася узмацненнем пригоннiцтва. Адбивалася скараченне дзяржаунага зямельнага фонду, што дренна сказвалася на прибитках дзяржаунай скарбниці. Дзяржауния витрати узрасталi i вялiкакняжацкая Улада аказвалася у фiнансавай залежнасцi пекло магнатау. Каб пависiць прибиткi у ВКЛ, пача праводзiцца аграрна реформа, якая увайшла у гiсторию пад назвав "валочні Памер". Реформа правадзiлася згодна "Статуту на валокi", виданнага у 1557 р Сiгiзмундам II. Усе дзяржауния землi падлягалi абмеру i перадзелу. Яна разбiвалiся на валокi (21,3 га), якую шкірних дим атримлiвау у падворнае каристанне. Валок становiцца падаткавай адзiнкай. Зямля плиг гетим прадстаулялася у трох палях, такiм чинам узконьвалася трохполле з примусовим севазваротам. У годину правядзення реформи лепшия землi у сялян адбiралiся i адводзiлiся у вялiкакняжацкiя фальваркi з разлку па адной валок з 7 сялянскiх валок. Сяляне, атримаушия валокi, змацоувалiся та фальварка i гублялiся права пераходу. Адначасова з правядзеннем валочнай Памер на дзяржауних землях, феадали праводзiлi яе у сваiх маентках. З аднаго боку гета садзейнiчала асваенню нових зямель, замацаванню больш прагресiунай трохпольнай сiстеми земелеуладання i стваренню умоу для развiцця таварно-грашових зносiн у сельскай гаспадарци. З другог - прявяло та резкага скарачення сялянскага землекаристання, станаулення фальваркавай паншчиннай сiстеми гаспадарання. Валочні Памер паскорила завяршенне юридичнага афармлення запригоньвання сялян, пачатак якому биу пакладзени привiлеем 1447 р Судзебнiк 1468 р пад страхам смяротнага пакарану забараняу увадзiць приватна-залежних людзей i челядзi. Статут 1529 р замацавау за феадаламi манаполiю на валоданне Зямля, узаконiу пазбауленне сялян права уласнасцi на Зямля, усталявау 10-сини термiн поиска втікачів сялян.

3. Витворчия сiли развiцця феадалiзму абумовлiлi iнтенсiуни працес аддзялення рамяства пекло сельскай гаспадаркi. Гета суправаджалася ростам гарадоу i мястечак. Яни билi месцев сасредатачення рамяства i Гандль, палiтика-адмiнiстратиунимi центрамi i умацаванимi пунктамi на випадак нападзення ворага. Найбільший буйнимi гарадамi билi Вiцебск, Магiлеу, Пiнск, Полацк, Слуцьк. Гараді i мястечкi узнiкалi як на дзяржаунай, так i на приватна-уласнiцкай зямлi. У 16 ст. у многiх вялiкакняжацкiх Гараді з'яулялiся юридикi - адасобления часткi горада цi яго пригарада, якiя билi уладаннямi свецкiх або духоуних феадалау з залежних пекло iх насельнiцтвам. На жихароу юридик НЕ распаусюджвалася адмiнiстратиуная i суднова Улада гарадскога самакiравання. 80% Гараджаєв - білоруси.

Сацияльни склад Гараджаєв биу неаднародним.

Верхнi шар - феадали, духавенства, багатия купці, заможния рамеснiкi.

Сяреднi шар - рамеснiкi, дробния гандляри.

Нiжейши шар - вучнi, людзi, знаходзячияся у рознай ступенi феадальнай залежнасцi.

Гандлева-рамесния жихари гарадоу називалiся мяшчанамi. Гарадское ремясло було вельмi разнастайним. Так 2-й палів 16 ст. у Беларусi було вядома 200 рамеснiцкiх прафесiй. 1-е месца Займаюсь апрацоука металау, 2-е - апрацоука древа i р д. З 15 ст. у Гараді Беларусi пачалi з'яуляцца саслоуния карпарациi рамеснiкау, якiя називалiся сотнямi i брацтвамi. Яни стваралiся з Мета абарони iнтаресау рамеснiкау як дрібних витворцау пекло експлуатациi iх феадаламi i купцамi. З 1555 р сотнi i брацтва сталi називацца цехамi - аб'яднаннi рамеснiкау адной, або некалькiх блiзкiх прафесiй. Шкірні цех биу i узброєні атрадам. У склад цехау НЕ прималi яуреяу, татарау. Яшче у 1388 р Вiтаут видати привiлей, якi гарантавау яуреям гарадоу палю арганiзацию - кагал. Асобнимi арганiзациямi жилi татари. Iшоу актиуни зростання таварно-гандлевих зносiн, як ва унутраним так i у знешнiм гандлi. Гандлявалi з блює, з Заходняй Еуропай, некаторимi гарадамi усходу. Па заходи паширення еканамiчнага значення гарадоу активiзавалася iх палiтичнае жицце. Гараді iмкнулiся пазбавiцца пекло феадальнай залежнасцi i атримаць права на самакiраванне. Узорів було Магдебурскае права.


  • Станауленне i умацаванне ВКЛ.